São Sebastião do Caí, Rio Grande do Sul, Brazil

terça-feira, 24 de fevereiro de 2009

Hin un Hea - Di Fallangre



Ouça o texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck hia:


Wea hat chon net wehnslich mohl im lebe fallangre gehatt? Fallangre no sain elltre, no sain khenna, no sain froinde, no sain tsu haus, no sain dings, no sain fêrie, no sain geschefta, un, haupsechlich, no sain liebche?
Wi ich klen wóod, kann ich mich noch gut arrinre an trai situatsione wo di fallangre mich markeat hon.
Es easchte mohl wóod wi ich chteckka fia ioa alt wóod, do sin ma uf de Butta Bérrich gerréest chpatsire mit unsa wowo un di mamai is dehémm geblib.
Mea sinn so foa nacht dort hinn komm, un so gláich wóod es alles gut. Awa, wi das mohl dunkel gieb is, do harre di parente khéen elektrisch licht in denna tsait, das is uns chpassich foa gefall.
In denna dunkelhéd, nohre so ele kerosen lampion an de wand un de rohte gluuts wo fom dem koch oofe geschtii is mit sain hetst, hon ich uf de wowo sai choos gesitsts un nohrme di kriessende chatte fon de lait an de wand gesihn.
Di figuas hon ebermlich aus gesihn. Do hot di mamai ongefang mea se fehle. Un ich hon ongefang se kraische. Das wóod es easchte mohl wo ich fallangre hat. Un es hot mich so chtarrek óngegriff, das ich es hait noch in dem gehénn di gans siichung samma setse kann mit alla klenichkhéde.
Es tswette mohl is óoh passiat wi ich mit main wowo in di chtadt chpatsire sin, léhn, ohne di mamai. Mea herre solle en woch dort blaibe. Ich wóod secs ioa alt.
Es wóod fascinant. Ich wóod noch nii n de chtadt gewehs, un main tante hat im tritte chtok gewohnt. Di bauerai wóod an de kant fon grosse chtrosse mit fill moviment.
Tswói quadras fon dort wech, is ene bondes linie dorrich gang mit de gelwe bondes foll grohsse gleessa. Un, an ieda iwakraitsung fon de chtrohm chtrikke, wenn dem bonde saine hoge dort sich langst gerrib hot, hot es faia chtróole gieb no alla saite.
Meachtich fascinant wód so etwas gucke. Ich honn chtunde wais fassaimt mit dem chpetógel. De autos movimento wóod óh interessant beôbachte, un ôwens wóod di chtrohs dan ene fárwiche chtrohliche licht chtrick wo sich getsôo hot bis dort hin wo di auge gesihn hon. Di ganse lichta sen mea noch haitsestóohe in de gedanke.
Awa, nô em fiaschte tóoh, wóod nics meh en náichkhéd, do hon di fallangre ongefang mich se fresse. Un, wi ima, iwa nacht. Dann, hon ich so hehlch gekrisch, un an ieda barullie wo fon de chtrohs komm is, hon ich hat geschlukst.
Di grehste fallangre hon ich awa mit gemach an em easchte monat wi ich uf Kappesbérrich im colej wód. Es mich so fill markeat, das es bild fon de momente fon denna nachte noch gans persenlich sich tsaicht in main gedanke.
Chtellt es aich mo foa: ene guri mit tswellef ioa, so lamsam in de muhle iore am drehte, una tswoi hunnad unnbekante lait, ene mona wait fon de mamai, gród mit gebuatstóoh un niemand hot sich dróhn arrinad oda driwa gemellt? Es wóod fosch! Ich hon en haufe nachte geprillt wie ene nene fon lauta fallangre fon de mamai un fon de hémm, main tsu haus.
Fallangre is ene gesunte sentiment, wo ieda ene hon mus fa sich sain sêel chtérrkre. Di fallangre mesche mit unsa innaliche gefihlung. Di fallangre binnt unsa familie contsiens, una briidalich harmoni samma, fest, das es macht ima no unsa lait gucke un suche chohne iwa si.
Di fallangre feat uns tsurrick no unserem tsu haus, no unserem ón gang. Es geht nics waita wenn mea net no unsa kommung rehte oda denke. Ieda wo tsu uns geheat un tsu wea mea geheat hon, hot etwas importantes se sóon in de gangung des lebens. Un di kett fon denne bindung is di fallangre.
Net nohre di Portugiesisch chrift hot en eksakt wort fa dieses betaite mache wo héest "saudade". Mea, Hunsricka daitsche kenne uns chtoltse fon unsa ektsak betaitung fa di fiilung: "FALLANGRE".
Un, es giebt kehn chehna samma bauung fon en wort als dieses. Wolle mea mohl sihn: fallangre kimmt fin em wort: Lang. Etwas wo lenga is als lang, is LANGRE. Un, das langre am alla lengste mache, is fallangre.
So, Fallangre is di lengt sich am lengste tsie. ...Wi tief is dieses unsa wort!

Retcept: Chtérreck Roski - Receita: Rosca

Retcept: Chtérrek Roski

OUÇA A RECEITA AQUI: HEA DI RETCEPT DO HIA:


- En un Halleb thass millich
- En un halleb thass wassa
- Ene kilo gute chtérrek
- Tswói óia
- En thass foll ehl (Sonneblume ehl oda rais ehl. De soja ehl bit net so gute roski, awa khan ma óoh benutse de foa).
- Ene sup leffel gans foll tsukka
- Ene sup leffel halleb foll salts.

WI PREPARIRE
De eascht prepariad ma de backoofe mit en haufe holts dass ea gut háiss gibt. Loss en brenne un wenn ea negst áusgebrennt is, prepariad ma di masse. De gas kochoofe gibt net so ene dicke roski awa kann óh benutst gewe wenn ma khéene backoofe hot. Chtecht en ón un loss ea gut háiss gewe foa de masse preparire (ungefeia traissich minunten).
Misturead ma di millich mit dem wassa (das gibt so en wassrich millich) un tud es uf es fáia bis das ónfeng se koche. Dan, chit ma di kochend háiss mischung uf di chtérrek in en chíssel un misturead es bissie. Demnô mischt ma debai de rest: di óia, de ehl, de tsukka, un es salts un dan fadrikt ma di masse bis si chehn tsóod un egól gibt.
Wóod das de backoofe negst gans abgebrennt is. Dann, riwwelt ma di in de hand ds se so dick gewe wi en banan un tud se in forme untead mit millie mehl ora farin (so faschtraud iwa di unnasait fon de formen). Das gibit im gansem unngefeia tswêllef roski, fênnef un tswantsich centimeda lang.
Loss si im backoofe unngefeia traissich minuten (im gas oofe, fiatsich minuten). Alsmohl muss ma di teia fon de oofe uf losse das de roski net tsu chnell geht.
Un, gute apetit! Fagess nohre net mea en probe bringe!


TRADUÇÃO


Receita: Rosca de polvilho

- Uma xícara e meia de leite
- Uma xícara e meia de água
- Um quilo de polvilho azedo
- Dois ovos
- Uma xícara cheia de óleo (de girassol ou arroz. O olho de soja não dá roscas tão boas mas também dá para usar).
- Uma colher de sopa cheia de açúcar.
- Uma colher de sopa rasa de sal.

COMO PREPARAR
Primeiro a gente prepara o forno com bastante lenha para que ele fique bem aquecido. Deixe ele queimar e quando estiver quase extinto, a gente prepara a massa. O fogão a gás não dá roscas tão gordas mas também dá para usar quando não se tem um forno a lenha. Se acende e deixa ele ficar bem quente antes de preparar a massa (mais ou menos trinta minutos).
Se mistura o leite com a água (dá um leite aguado) e coloca no fogo até levantar fervura. Então se derrama a mistura quente sobre o polvilho numa bacia e mistura um pouco. Depois se acrescenta o resto: os ovos, o óleo, o açúcar e o sal e então se amassa até ela ficar lisa e unforme.
Espera até o forno queimar tudo. Então se rola na mão a massa até que a massa fique da expessura de uma banana, se coloca em forma untada com farinha de milho ou de mandioca (espalhada no fundo da forma). Isto rende no total mais ou menos doze roscas, de vinte e cinco centímetros.
Deixe elas no forno mais ou menos trinta minutos (no fogão a gas, quarenta minutos). Às vezes se precisa deixar aberta a porta do forno para que as roscas não andem ligeiro demais.
E, bom apetite! Só não esqueçam de me trazer uma prova!

domingo, 22 de fevereiro de 2009

Aprendendo o Hunsrickisch 34 - Verbo Sonhar - Tréeme

CONJUGAÇÃO DO VERBO SONHAR - TRÉEME (OU: TRÓOME)
Ouça este texto aqui: hea das chteck do hia:

PRESENTE: Ich tréeme, du tréemst, de tréemt. Mea tréeme, dea tréemt, di tréeme.
Como eu falei no título, pode ser conjugado assim também: Ich tróome, du tróomst, de tróomt. Mea tróome, dea tróomt, di tróome.

PRETÉRITO: Ich hon getréem, du host getréemt, de hot getréemt. Mea hon getréem, dea hot getréemt, di hon getréemt.

PRETÉRITO IMPERFEITO: Ich het getréemt, du hest getréemt de het getréemt. Mea herre getréemt, dea het getréemt, di herre getréemt.

FUTURO DO PRESENTE: Ich will tréeme, du willst tréeme, de will tréeme. Mea wolle tréeme, dea wollt tréeme, di wolle tréeme.

FUTURO DO PRETÉRITO: Ich mecht tréeme, du mechst tréeme, de mecht tréeme. Mea mechte tréeme, dea mecht tréeme, di mechte tréeme.

GERÚNDIO: am tréeme, (am tróome)

PARTICÍPIO: Getréemt (getróomt).


EXEMPLOS:

Sonhei que minhas férias seriam de dias só de sol.
Ich hon getréemt das main ferie wehre nore sonne tóohe.

Sempre que a vida lhe sorri, ele sonha em ter sucesso no futuro.
Ima wenn es lebe em lacht, tut ea tréeme success hon im futua.

Se tivesse uma vida mais folgada ele sonharia mais em ter um dia seu carro próprio.
Wenn ea en frosches lebe het, mecht ea meh tréeme ene tóoh saine áichne auto hon.

Eles estão sonhando sobre o seu salário.
Di sen am tréeme iwa saine lohn.

Se eu sonhasse que era tão linda a sua casa na praia, já o teria visitado mais vezes.
Wenn ich getréemt het das sain haus am mea so chehn weat, herre ich dich chon meh mohls besuucht.

Ela está sonhando com o resultado do concurso.
Si is am tréeme iwa de resultód fom concurs.

Todos os que sonham com um futuro melhor, um dia alcançam.
All wo tréeme mit ene bessre futua, ene tóoh komme se tsu dem.

Eu tenho um sonho: ser feliz e viver tranquilamente.
Ich hon ene tróom: froh senn un fraiwillich lewe.

Minha mulher sonha demais: quer viver no paraíso.
Main fróo tréemt tsu fill: si will im paradiis lewe.

quarta-feira, 18 de fevereiro de 2009

Bissie Gelô - Di Kuss - Tradução

O BEIJO

Em todos os tempos no mundo sempre aconteceu que para as pessoas que tem um

negócio, fizeram algo para trazer mais pessoas para o seu negócio.
Assim, em certos negócios é imaginado o que fazer para ele correr melhor. Assim

muitos descobrem que um bom caminho é abaixar o preço das mercadorias, pois assim as

pessoas aparecem para comprar.
Outros negociantes descobrem que é bom apresentar artigos de qualidade, então as

pessoas vem por causa da qualidade destes artigos. Então, às vezes, eles até perdem

dinheiro em alguns produtos, mas, porque é chamariz de clientes, ainda dá um bom negócio.
Ainda existem os que acham que quando se oferece um bom atendimento, que isto

também atrai a clientela. E isto é uma verdade: As pessoas simplesmente querem ser bem

atendidas. Se pode dizer que hoje em dia um dos maiores trunfos é atender bem as pessoas.

Elas sempre voltam.
Mas, no vale Klapper, um negociante descobriu uma maneira boa para atrair os

clientes. Ele contratou uma linda loura para trabalhar com ele no negócio. E quem gastasse

mais de cem reais na loja ganharia um beijo.
Estava escrito na frente da loja: "COMPRE ACIMA DE CEM REAIS E GANHE UM BEIJO DA

CECÍLIA!"
As pessoas logo viram que era linda a loira que atendia ali, e certamente, após

gastarem cem reais, ganhariam um beijo.
Então entrou um rapaz, olhou para a loura, observou seus peitos, se lambeu e

começou a gastar.
Era difícil chegar a cem reais. Ele já tinha comprado de tudo e ainda faltava para

chegar a tanto dinheiro. Entrão ele ainda comprou linha branca para a mãe, um par de

tamancos de madeira para a vô, uma carteira para o pai já que logo ele estaria de

aniversário e duas agulhas de crochê para a namorada. A conta chegou em noventa e oito

reais. Assim, ele com os olhos só nos peitos da loira, com o beijo na cabeça, ainda pensou

um pouco, então chegou a mais algo: precisava de um isqueiro para ligar o fogão. O fósforo

era muito caro.
Então ele comprou isto. A conta chegou a cento e quatro reais. Então ele disse

ligeiro:
- Então? Ganho agora meu beijo?
- Certamente! - Respondeu a bela garota loura. - Então ela chamou:
- Vovó! Vem cá! Tem mais um abobado destes que quer ser beijado por você! Ele

gastou mais de cem reais.
(Cada semelhança é mera coincidência).

Bissie Gelô - Di Kuss

Ouça este texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck hia:


DI KUSS

In de ganse tsaite in de wellt is es ima passiat das di lait wo en gescheft honn, etwas getun honn fa meh lait bai bringe in das gescheft.
So, in alla faschiedene geschefta, wet gepléent was mache fa es bessa lóofe. So
finne fill raus, das ene gute weech in dem práiss is de práiss fon de article niedra mache wall so komme meh lait bai fa se kóofe.
Andere geschefts menna finne raus das es gut is wenn si fon de beste article bai
stelle, das di lait kóofe komme weche de kwalitet des article. Dan alsmohls, falêere si bis gelt an êtliche article, awa wal es ene rufung des kunne is, dan giebt es noch en gut gescheft.
Es giebt noch di wo ménne wenn am gescheft en gut bedienung ón gebot giebt, es ted óoh kunne bai bringe. Un das is en wôachéd: di lait wolle émfach gut bedient gewe. Ma kann sóon das haitsestóoche enes fon de beste kunste is di lait gut bediene. Si komme ima tsurrick.
Awa in Klappatól, hot ene geschefts mann ene gute austruck raus gefunn fa di kunne bai bringe. Ea hot en chehn blond medche ón genómm fa bai ihnem im gescheftshaus chaffe.
Un, wea ted meh wi hunnad mill in sainem gescheft gastire, grecht en kuss.
Do hot foa em geschefts haus geschtann: “KÓOF FA MEH WI HUNNAD MILL, DAN FADIENST DU EN KUSS VON DE TSILL!”
Di lait honn glaich gesihn das do das chehnes blondes medche am bediene weat, un, sicha noh hunnad mill gastire, grechte si en kuss.
Do is ene bub renn komm, hot no dem blondes medche gekukt, sain bruste beôbacht, sich belekt, un hot óngefang se gastire.
Es wód chlimm an hunnad mill komme. Ea hat chonn alles kóft un hot noch gefehlt fa an so fill gelt komme. Do, horra noch waisse tswénn kóft fa di muddi, ene phóo holts chlappe fa di wowo, ene pottmonêe fa de pabai wall ea glaich gebuats tóh het un tswói hegel nodle fa sain chetsie. Di rechnung is an acht un nóintsich mill komm. So, ea mit de auge nohre uf dem blond medche sain brust, un mit de kuss im kopp, hot noch bissie gedenkt, do is ea an noch was komm: ea must de hémm noch ene iskêre honn fa de oofe ón chteche. Es fossfaia wód tsu daia.
Do hot ea es kóft. Di rechnung is an hunnad fia mill gang. Do sóora fics:
- No iach dan! Grihe ich iets mein kuss?
- Gewiss! - Antwort es blondes chehnes medche. - Do ruuft ihnes:
- Wowo! kómm mohl hea! Do is noch ene dummkopp wo fon dea gekusst gewe will! Ea hot meh wi hunnad mill gastiad.
(ieda enlichkaite sin nua cointsidensen).