São Sebastião do Caí, Rio Grande do Sul, Brazil

quarta-feira, 4 de novembro de 2009

Fróinde aus Daitschland

Caros Leitores do blog da língua Hunsrickisch. Nestes dias recebi o contato de uma pessoa da Alemanha, a qual se agradou por demais do jeito simples e interessante que uso para apresentar e ensinar o alemão Hunsrickisch. Trata-se do senhor Bernhard Dürr, músico e apreciador da música brasileira e latinoamericana. Ele pediu para que escrevesse um texto curto, o qual ele apresentou no site da banda. Aqui a foto dos músicos:



O site da banda é: http://www.desafinados.de/

Ouça o texto gravado aqui: hea das graveadne chtekk do hia:


TEXT IN HUNSRÜCKISCHER DEUTSCH.

Das daitsche nôokomma lebe in Sidbrasilien.

Ia libe lait, als si am sihen sind, do sinn ich in Hunsricka daitsch am chraibe gródso wi mea hia es chpreche. Sêllich mohl, wi unsa foakomma fon Daitschland tsu Sidbrasilien gerréest komm sind, do honn si alles una ua walt gefunn, un si muste di plantóoje pletsa preparire mit de wêniche ferramenten wo si mit gebrun harre. Das lebe wóod sea chlimm, do wód kehn esse, kehn kénna fa se plantse, kehne dach fa sich chohne fon de ferháfnisse chtérrem wo sich do hia grinde un kehn hillfung fon dem goverm.
Si hon awa sich mit gewallt an di órwed geb so wi ene echte daitsche ima es macht, un, iets nôo hunnad fennef un achtsich ioa hon mea hia moderne chtedda, chtroose, gesunte khenna, lebe froh un sinn di wo, in comparatiif fon'm rest Brasilien, es beste lebens mittel hon, esse de best un hones lengste leben's lóof. Mea wohne un lebe nimmi wi indióna als fill Daitschlenda es dencke, un hon licht, wassa un internet in de measchte háissa.
Debai noch was sea gut is, mea chpreche noch de Hunsricka daitsch un so wi mêchlich, lénne mea ea tsu unsa khenna das ea net soll fagehn.
Pio Rambo.
Besuuch meine blog: http://hunsrickisch.blogspot.com/

TRADUÇÃO:

TEXTO EM ALEMÃO HUNSRICKISCH.

A vida dos descendentes de alemães no sul do Brasil.

Bem queridas pessoas, como estão vendo, estou escrevendo em alemão Hunsrick exatamente
como aqui o falamos. Antigamente, quando nossos antepassados viajaram da alemanha para
o sul do Brasil, encontraram mata fechada e eles precisaram preparar suas roças com as poucas ferramentas que trouxeram junto. A vida era muito difícil, não tinha comida, não tinha sementes para plantar, não tinha telhado para se proteger dos temporais violentos que se geram aqui e sem ajuda do governo.
Mas eles se engajaram no trabalho com afinco assim como um autêntico alemão sempre faz e, hoje, depois de cento e oitenta e cinco anos nós temos cidades modernas, estradas, filhos saudáveis, vivemos felizes e somos os que, em comparação com o resto do Brasil, temos a melhor qualidade de vida, nos alimentamos melhor e temos a maior espectativa de vida. Não moramos mais e não vivemos mais como índios assim como muitos alemães o imaginam e temos luz, água e internet na maioria das casas.
Junto a isto, o que também é muito bom, nós ainda falamos o dialeto alemão hunsrickisch e no máximo de nossas possibilidades também o ensinamos aos nossos filhos para que a língua não desapareça.
Pio Rambo

segunda-feira, 2 de novembro de 2009

Doenças em Hunsrickisch

Ouça este texto gravado aqui - Hea de graveadne text do hia:


Quando se trata de doenças, geralmente existem expressões para caracterizá-las com mais ou menos ênfase e o alemão Hunsrickisch não foge a esta regra. A seguir uma lista de doenças em português e depois traduzidas para o Hunsrickisch.


Wenn das héest iwa krankhéde, gemena tsait gibt es expressionen wo di caracterizire mit meh oda wênicha empfasis un de Hunsricka daitsch is net anischta. Do waita hon mea en list mit de krankhéde in portugiesisch un demnô ibassetst tsu de Hunsrickisch.

Nomes de doenças em Hunsrickisch - Nóme fon krankhéde in Hunsrickisch
Catapora - waisse phokke
Rubéola - rote phokke
sarampo - phokke
sífilis - sífillis
paralisia infantil - khenda lehmung
febre - fiewa
icterícia - gelleb sucht
tuberculose - schwintsucht
dor de cabeça - kopp weh
infarto - héts chlóoch
derrame - gehénn schlóoch
dor de barriga - bauch weh
dor de estômago - móoche weh
apendicite - blinddórrem entsintung
câncer - krepps
dor de ouvido - ohre weh
dor de dente - tsóon weh
cegueira - blind
surdo - tób
mudo - chtomm
dermatite - haut weh
laringite - hallsbróiung
amigdalite - mandle weh
sinusite - sinussit
bronquite - bronkit
asma - assma
problemas na coluna - rippchstann weh
dor na coluna - kraits weh
Dor nas costas - rikke weh
distenção por esforço muscular - saite chtich
depressão - langs krankhéd
pedras nos rins - niire chtéhn
pedras na vesícula - galle chtéhn
hemorróidas - hemerrite
varizes - dicke odre
hemorragia - blut lóofung

Acidentes em alemão Hunsrickisch: Unnfalle in Hunsricka Daitsch:

Acidente - unnfall.
Ela estava no ônibus quando aconteceu o acidente.
Si wóod im bus wann de unnfall passiat is.

Afogar - fassaufe.
Ele foi nadar no mar e se afogou.
De is in's mea chwemme gang un hot sich fassoff.

Queimadura - fabrennung.
Ele estava dentro de casa quando ela pegou fogo e ele sofreu queimaduras de segundo grau.
De wóod in'm haus wann das óngebrennt wóod un de hot tswette grad frabrennung óngenemmt.

Queda - ronna falle.
O Pedro caiu do segundo andar e só sofreu fratura em um braço.
De Pitt is fon dem tswette chtok ronna gefall un hot noore ene órme fabroch.

segunda-feira, 12 de outubro de 2009

Bissie Gelô - Chwestre Chtekka

Ouça esta história gravada aqui: hea das graveadne chtekk do hia:


Chwestre Chtekka

Di êaschte chwestre sin gans friasch gegrind gib wall do phó persone gesihn hon das es unnmêchlich weat lewe un debai sihn anre lait chlimm dings mit mache ohne se helfe.
Un das is so passiad hauptsêchlich in denna tsaite wo es di chlimme peste uf de Eat geb hot, un wo di mensche, bis di doctre khéhn curój harre fa mit de faphestne lait um gehn.
In denna tsaite sin gemena hand di lait fon de comunited weg geiód geb, un nohre wea wea iwrich geblib is fa de lait se helfe wóore es di chwestre. Di sinn dan do romm gelóof un hon de lait es esse geb, meditsin, hon gebeht, un so waita. Fill mo' sinn di lait uf de pletsa geschtorreb wall, obwohl de ganse hilf, hon si net éemfach di gans phain ausgehall.
So wó es gewehs. Gesunte chwestre hon dan sain gesunthéd arriskead tsum Gottes wille fa de lait se helfe, sin fon sain familie weg geblib un, was si dan de meascht macht hon, das wó dan behte.
Dorrich di behterai hon si dan di congregatsione gekrint. Un, in de letste fennef hunnad ioa, is es en haufe moh' passiat das do naie congregatsione gekrint gib sinn.
Dann, wall es nohre chwestre wóore, wóore ken menna debai, un so, muste sie di gans órwed wisse mache. Fics hon dan so iunge chwêstacha di órwed gellént. Do is alles gelóof ohne aussa hilf se brauche fon de menna.
Doch alsmo' is es passiat das di muste ene chtarge mann hon fa di órwed mache als wi ene bóom umm chnaide, oda en chwain chlachte. Si harre khéen curój fa so es messa dem sau in es héts chteche un si aus bluhte losse biss ans énn. Dan is ima ene mann fon de ville de foa gerruf geb.
Wall si geménnt harre si bráichte khéen hilf in em hinkel chtall, is es passiat das si khéen pipcha gephakt hon se tsie in em chwestre colêej, dort uwe in Santa Catarina. Es wóod so:
Si hon ene grosse hinkels chtall gebaut, hon sêchtsich pipcha kóoft un getsô. Wi di pipcha dan mo tsu hinkle wóore un hon óngefang se leie, sin di chwestre áifasichtich geb fa di tsierai fakrêesre. Awa, do is khene hóon debai geblib wall es het doch so mechtich chwaintsich ausgesihn so do ene hóon beôbachte no de hinkle chpringe un hin un hea hupse, un chpringe un nommo hupse... ...do hon se khene hóon debai getun.
So, sin di ganse óia una de hinkle gafault. Di chwestre wóore so langsam am únnruich am gewe wall so si khéen naie pipche gephakt hon aus de óia bringe.
Hon se resolviat bai de phóda hin gehn un ea froue. Es is so passiat. Wi si bai ihnem wóore, hot dan di chwesta gefrod:
- Phóda, was mache mea fakheat das unsa hinkle un unsa gans tsierai khéen pipcha aus saine óia bringe?
- Het dea ene hóon bai de hinkle? - Hot de phóda gefroht. Di chwesta antwort:
- Nê! es het uns doch so chwaintsich foa gefall do so ene hóon bai de hinkle beôbachte un hin un hea chprin ge.
- Ia, chwesta, ia wohl! - Sóod de phóda. - Dan said dea am wolle di fróo sollt lehn es kint gebohre ohne saine man!
- Ah so is es? Dan muss wérklich ene hóon debai blaiwe?
Do hot de phóda geantwort:
- Ia wohl! Tut doch de hóon debai un macht di auge tsu, dan siht deia net di hinkle un de hóon sich chwaintsich ónschtelle.
(ieda enlichkait sin nua cointsidense)

------------------------------------------------------

TRADUÇÃO:
Histórias de Freiras.

As primeiras freiras começaram a existir bem antigamente porque algumas pessoas viram que seria impossível viver vendo outras pessoas passando por situações difíceis sem ajudar.
E isto aconteceu principalmente nos tempos em que pestes brabas assolavam
a terra e onde as pessoas, até os médicos, não tinham coragem de ficar junto às pessoas infectadas.
Naquela época geralmente as pessoas eram expulsas da comunidade e só quem

sobrava para ajudar estas pessoas eram as freiras. Elas então corriam por aí
distribuindo comida para estas pessoas, remédio, rezavam e assim por diante.
Muitas vezes as pessoas morriam nestes lugares apesar de toda a ajuda pois não
aguentavam o sofrimento.
Assim era. Freiras saudáveis arriscavam sua saúde aos cuidados de Deus para ajudar as pessoas, se distanciavam de suas famílias e o que mais faziam era rezar.
Através das orações elas então criaram as congregações. E, nestes últimos
quinhentos anos isto aconteceu diversas vezes onde novas congregações foram
criadas.
Então, porque eram somente freiras, não havia a presença de homens, e então, elas tinham que saber fazer todo o serviço. Rapidamente então as freiras novinhas aprendiam o ofício. Tudo corria sem a necessidade da ajuda dos homens.
Só que, algumas vezes, acontecia que elas precisavam de um homem forte para fazer trabalhos como cortar uma árvore, ou carnear um porco. Elas não tinham
coragem para enfiar uma faca no peito da leitoa até o coração e fazê-la sangrar até o fim. Então sempre chamavam um homem da vila.
Porque elas achavam que não precisavam de ajuda no galinheiro, aconteceu
que elas não conseguiram naquele colégio de freiras tirar pintinhos das ninhadas,
lá em Santa Catarina. Isto foi assim:
Elas construiram um grande galinheiro, compraram e criaram sessenta pintinhos. Quando os pintinhos cresceram e começaram a por ovos, as freiras ficaram ansiosas para aumentar sua criação. Mas não mantiveram nenhum galo junto,
porque seria emporcalhado ver um galo correndo atrás das galinhas, pulando e
correndo e pulando novamente... ...então não colocaram galo junto.
Assim então, todos os ovos embaixo das galinhas apodreceram. As freiras aos poucos ficaram irrequietas porque não conseguiam tirar pintinhos novos dos ovos.
Resolveram ir ao padre e perguntá-lo. Assim aconteceu. Quando estavam junto dele, a freira perguntou:
- Padre, onde está o nosso erro para que de nossas galinhas e em toda a nossa criação não vingam pintinhos novos dos ovos?
- Vocês tem um galo com as galinhas? - Perguntou o padre. A freira respondeu:
- Não, isto nos pareceria muito emporcalhado ver um galo correndo atrás das galinhas.
- Sim, irmão, sim senhora! - Disse o Padre. - Então estão querendo que a mulher conceba sozinha um filho sem o seu marido?
- Ah, então é assim? Precisa mesmo ter um galo junto com elas?
Então o padre respondeu:
- Com certeza! Ponham o galo junto e fechem os olhos! Então não verão as galinhas e o galo em comportamento emporcalhado.
(qualquer semelhança é mera coincidência)

domingo, 20 de setembro de 2009

Bissie Gelô - Chlimme Situatsione

OUÇA ESTA HISTÓRIA GRAVADA AQUI: HEA DAS GRAVEADNE CHTECK DO HIA:


CHLIMME SITUATSIONE

In em lewe tud ene mensch fillmohls dôrrich chlimme situatsione gehn. Es fengt chon ón fon klénem. Es gibt kropp wenn en kent so ene grosse sorvet fon enem
onkel gried, un es packt ea net gans esse. Was mit em rest mache fa net de onkel beláidiche? Das is chon en chlimm situatsion.
Dann, wenn es kent bissie wackst, dann in de chuul, komme foa ene haufe chlimme situatsione. Hauptsechlich wenn es kent etwas mus foa tsaiche odda antworte fa di lêering. Dann, wenn di antwort fakead is, dan is es iwa chlimm fa das kent.
Do komme io gemena tsait di andere khenna un fafôliche das wo di falsch antwort geb hot. So blaibt es fa dummkopp de rest fon de woch.
Wenn di wecklseliêriche tóoche komme, dann wet es di alla chlimmst tsait fa en person. Do wet alla gebot was passire wo so iemand rot lisst. Di buwe hon de
problem mit de masse wo so gern in de hosse wackst un di mêdcha hon di bristcha wo so gern di knepcha foa chpitse.
Do is noore etwas unnferháftniches passire, dann is chon de motif do fa di tsáichung des natua sich foa chpíichle.
Un in de buwe un in de mêed sain gedanke fallt es ima so foa das wi de lêera
oda di lêererin es fa gern mache têd. Es is awa net so. Es is noore di natua.
Awa, was ene de mêascht in di chlimme situatsione traibt is so ene unnfahofte fots wo émfach raus will. Un, wenn das uf em ônibus passiat, is es noch fill chlimma. Main gott, do sinn chon fill lait chwea in de gekwêltne momenten renn
gefall.
Hauptsêchlich, de Matias Ervin, wo mo uf enem folle ônibus wót un must sain
retícia draibung liwre dôrrich ene fots. Un iets, was mache? De ônibus wód
foll, lait an lait, un es wód net mêchlich ene fakwêeltne chuss losse.
Uf émol, horra ene plón gried. Ea wód en tsaitung am fest halle. So, dêera di tsaitung farráisse iwam fotse, und dan têd niemand ea hêere das sind mache. De
geschtang weat dan chon ene tswêttes element, wo di lait dêere énem de andere di chult in contsiens gewe.
Fa êtliche, kennt bis de geschtang fon de faul bach in Portom sin, wo chon dicht dô wód.
Ea fengt ón di tsaitung se farráise un debái horra ene fanênneftiche fots geloss. Es hot awa fill hétta gekracht wi ea gerrêchent hat.
Do, so en alt bóos, wo foa dem in de bank gesitst hat, hot ea gefrod:
- Nach, du wuts? Du wétst doch net dich wolle óch noch ab putse mit de tsáitung in dem ônibus!?!
(Ieda ennlichkaite sin nua cointsidense.)

------------------------------------------

TRADUÇÃO:
SITUAÇÕES DIFÍCEIS

Na vida uma pessoa passa muitas vezes por situações difíceis. Isto já começa desde pequeno. Fica complicado quando uma criança ganha um sorvete enorme de um tio e ela não consegue comer ele todo. O que fazer com o resto para não chatear o tio? Isto já é uma situação difícil.
Então, quando a criança já cresce um pouco, então na escola, acontecem várias situações difíceis. Principalmente quando a criança precisa apresentar algo ou responder para a professora. Então, quando a resposta estiver errada, fica difícil para a criança.
Então vem geralmente as outras crianças e debocham de quem deu a resposta
errada. Assim ela fica por bobalhona o resto da semana.
Quando vem os dias de adolescente, então vem a época mais difícil para uma
pessoa. A cada momento acontece algo que deixa alguém enrubescido. Os garotos tem o problema da massa que gosta de crescer na calça e as meninas tem os peitinhos que adoram mostrar os botõezinhos apontando.
É só acontecer algo inesperado, então já existe o motivo para que a natureza se manifeste.
E para os rapazes e para as moças sempre dá a impressão de que os professores o fizessem por querer. Mas, não é assim. É somente a natureza.
Mas, o que mais põe a gente em situações difíceis são um peido que simplesmente quer sair. E, quando isto acontece em um ônibus, ainda é mais difícil.
Meus Deus, já muitas pessoas se enrolaram nestes momentos de aperto.
Principalmente o Ervin Matiasm que uma vez estava em um ônibus lotado tendo que deixar escapar o fermentar dos rabanetes (que havia comido). E agora, o que fazer? O ônibus estava cheio, pessoa a pessoa e não era possível deixar escapar um apertado tiro.
De repente, ele teve uma idéia. Ele estava segurando um jornal. Assim, rasgaria o jornal quando peidasse e então ninguém ouviria ele cometendo este pecado. O fedor já seria um segundo elemento, onde as pessoas acusariam umas às outras.
Para algumas poderia ser até o fedor do arroio poder de Portão, que estava próximo.
Ele começou a rasgar o jornal e junto a isto, soltou um peido fenomenal. Mas o ruído do peido foi muito mais alto do que ele calculara.
Então, uma velhinha, que estava sentada à frente no banco, o perguntou:
- Então, seu porco? Você não vai querer ainda se limpar com o jornal dentro do ônibus!?!
(Qualquer semelhança é mera coincidência).

domingo, 23 de agosto de 2009

Música: O Alemão Azarado

O Alemão Azarado: Ouça a canção aqui: Hea di musik do hia:


Quando eu chegava no salão do meu amigo Zé
O povo já gritava: "Chegou o alemão Zé!"
Mas o que eu mais queria, era arrumar mulher,
Mas o que mais se via era levar fora das mulher.

Falado: Mas que coisa! Wo hot ma schon soowas gesihn?

Oiê, oiê, oiê, ich hon émfach khéen glick
Di medcha ráisse aus, do geht émfach khéhn's mit!
Oiê, oiê, oiê, ich hon émfach khéen glick
Di medcha ráisse aus, do geht émfach khéhn's mit!

Falado: Hoch! Ho horra do geschtan: wêllich wi so en' kranke hóon!

Mas ele não parava, buscava sem parar,
Mas, vendo que não adiantava, começava a cantar:
Die Marie un die Greht, das sinn tswói chehne med,
Die Marie is fa mich, dann di Greht di will mich net.

Falado: Hoch! das is io mo émfach was pech'tes géll!

Vai ver que é assim: eu sou mesmo azarado.
De novo não vai ter jeito de eu arrumar uma namorada.
Vai ver que é assim: eu sou mesmo azarado.
De novo não vai ter jeito de eu arrumar uma namorada.

Falado: dann geht ma de best hémm un leed ma sich in sain bet!

--------------------------

Tradução: O Alemão Azarado

Quando eu chegava no salão do meu amigo Zé
O povo já gritava: "Chegou o alemão Zé!"
Mas o que eu mais queria, era arrumar mulher,
Mas o que mais se via era levar fora de mulher.

Falado: Mas que coisa! Onde já se viu isto?

Oiê, oiê, oiê, simplesmente não tenho sorte,
As garotas fogem, simplesmente nenhuma me acompanha!
Oiê, oiê, oiê, simplesmente não tenho sorte,
As garotas fogem, simplesmente nenhuma me acompanha!

Falado: Olha, então ele ficou parado ali, murcho como um galo doente.

Mas ele não parava, buscava sem parar,
Mas, vendo que não adiantava, começava a cantar:
A Maria e a Goreti são duas garotas bonitas,
A Maria está para mim, porque a Goreti não me quer.

Falado: hoch, isto simplesmente é algo desgraçado, não?

Vai ver que é assim: eu sou mesmo azarado.
De novo não vai ter jeito de eu arrumar uma namorada.
Vai ver que é assim: eu sou mesmo azarado.
De novo não vai ter jeito de eu arrumar uma namorada.

Falado: Então é melhor ir para casa e deitar na cama!