São Sebastião do Caí, Rio Grande do Sul, Brazil

sábado, 16 de julho de 2011

Aprendendo o Hunsrickisch - 36

GÊNERO E PLURAL – TIP UN PLURÓL

a criança        o animal         a coisa
das khennt      das tiia          das ding
as crianças     os animais      as coisas
di khenna        di tiire           di dinga     

a casa            o céu           o cavalo          a parede
das haus         de himmel     de gaul            di wand
as casas         os céus        os cavalos       as paredes
di haissa         di himmle      di gail             di wande    ou  wenda     

a terra                   a árvore          a janela          o livro 
das land                 de bóhm          das fensta       das buch          
as terras                as árvores       as janelas        os livros
di lande ou lenda     di béhm           di fenstre         di bicha
a cidade                o dentista        a nuvem          a perna
di chtat                 de tsóonats      di wollek          das béhn
as cidades              os dentistas     as nuvens        as pernas
di chtetta              di tsóonatse      di wollke          di béhn

PLURAL - PLURÓL


o dente                       os dentes
de tsóon                      di tsenn
a noite                        as noites
di nacht                      di nachte ou nechta
o livro                         os livros
das buch                     di bicha
o pé                            os pés
de fus                         di fiis
o galo                         os galos
de hóhn                      di héhn ou hóone
o coelho                     os coelhos
de hóos                      di hées ou héese
a mão                         as mãos
di hand                       di henda
o dedão                     os dedões
de dóome                   di dóome
o ganso                      os gansos
di gants                      di gantse
a pulga                       as pulgas
di flôo                         di flêe
o pássaro                   os pássaro
de fochel                    di fêechel
a luta                         as lutas
de brige                      di brige
a árvore                     as árvores
de bóom                     di béem ou bóome
a porta                       as portas
di tea                         di têere
a madeira                    as madeiras
das holts                     di helts ou di holts
o verão                       os verões
de somma                    di sommre
o inverno                     os invernos
de winda                      di windre ou di winda
o campo                      os campos
de kamp                       di kemp ou di kampe
o controle                    os controles
de controll                    di controlles

GÊNERO E PLURAL – TIP UN PLURÓL
                                              

o professor          os professores                 um professor
de leera              di lêera ou di lêerare         ene leera           
o vagão              os vagões                       um vagão
de wakong          di wakonge                      ene wakong                  
o dia                  os dias                           um dia
de tóoh              di tóohe                          ene tóoh
o filme                os filmes                         um filme
de film                di filme                           ene film
a cadeira            as cadeiras                     uma cadeira
de chtuhl            di chtihl                          ene chtuhl

o lugar                os lugares                      um lugar
das plats             di pletsa                         en plats
a imagem            as imagens                      uma imagem
das bild               di bilda                          en bild
o ovo                  os ovos                         um ovo
das ói                  di óia                            en ói
o homem              os homens                     um homem
de mann              di menna                        ene mann
a floresta             as florestas                    uma florestas
de ua walt            di ua welta                    ene ua walt
a escola               as escolas                     uma escola
di chuhl                di chuhle                        en chuhl
a mulher               as mulheres                    uma mulher
di fróo                  di fróolait                       en fróo
o carro                 os carros                       um carro
de kharre              di kharre                       ene kharre
o bebê                 os bebês                       um bebê        
de nene                di nene                         ene nene
a maçã                 as maçãs                      uma maçã
di eppel                 di epple                        en eppel
o irmão                 os irmãos                      um irmão
de bruda               di brida                         ene bruda
a irmã                  as irmãs                        uma irmã
das chwesta         du chwestre                   en chwesta
a mãe                  as mães                        uma mãe
di mámai               di mam’re                      en mámai
o pai                    os pais                         um pai
de fatta               di fatt’re                        ene fatta

ARTIGOS, DECLINAÇÕES E PLURAL – ARTICLE, DECLINATSIONE UN PLURÓL


o irmão                      do irmão          para o irmão              eu vejo o irmão
de bruda    (fon dem)  fo’m bruda        fa de bruda                ich sihn de bruda
os irmãos                  dos irmãos        para os irmãos            eu vejo os irmãos
di brida                     fon de brida      fa di brida                  ich sihn di brida

o homem                    do homem       para o homem           eu vejo o homem
de mann      (fon dem)  fo’m mann      fa de mann                ich sihn di menna
os homens                  dos homens    para os homens         eu vejo os homens
di menna                    fon de menna  fa di menna              ich sihn di menna

a mulher                    da mulher         para a mulher           eu vejo a mulher       
di fróo                       fon de fróo       fa di fróo                 ich sihn di fróo
as mulheres                das mulheres    para as mulheres       eu vejo as mulheres
di fróolait                   fon de fróolait   fa di fróolait              ich sihn di fróolait

a criança                    da criança            para a criança           eu vejo a criança
das khent     (fon dem)  fo’m khent (fa es) fa’s khent                 ich sihn das khent
as crianças                 das crianças         para as crianças       eu vejo as crianças
di khenna                   fon de khenna       fa di khenna             ich sihn di khenna

a palavra                   da palavra          para a palavra           eu vejo a palavra
das wótt      (fon dem)  fo’m wótt         fa das wótt               ich sihn das wótt
as palavras                das palavras       para as palavras        eu vejo as palavras
di wétta                    fon de wétta      fa di wétta                ich sihn di wétta

DECLINAÇÕES - DECLINATSIONE


Quem é bom?                    O homem é bom.                     O professor é bom.
Wea is gut?                      De mann is gut.                       De leera is gut.
O que é gande?                 A mesa é grande.                    O carro é grande.
Was is grohs?                    De tisch is grohs.                    De kharre is grohs.
A casa de quem é bonita? A casa do homem é bonita.     A casa do menino é bonita.
We’m sain haus is chehn?  Dem mann sain haus is chehn. Dem khent sain haus is chehn.
A quem pertence a casa?                      A casa pertence ao homem.      
We’m (wea em) geheat das haus?          Das haus geheat dem mann.
Quem eu vejo?              Eu vejo o homem.                Eu vejo o Carl.
Wea sihn ich?               Ich sihn de mann.                Ich sihn de Carl.
O que eu vejo?             Eu vejo a mesa.                   Eu vejo o médico.
Was sihn ich?               Ich sihn de tisch.                 Ich sihn de dokta.  
Quem é boa?                A mulher é boa.                   A cozinheira é boa.
Wea is gutlich?             Di fróo is gutlich.                  Di kechrin is gutlich.
O que é bonito?            A escola é bonita.                A jogadora é bonita.
Was is chehn?              Di chuhl is chehn.                 Di chpillerin is chehn.
O vestido de quem é bonito?                       O vestido da mãe é bonito.
We’m  (wea em) sain glait is chehn?             De mámai sain glait is chehn.
                                                             - Ou – Muddi’s glait is chehn.
A quem pertence o vestido?                       O vestido pertence à mãe.
Tsu we’m (wea em) geheat das glait?           Das glait geheat de máamai.
Quem eu vejo?         Eu vejo a mãe.              Eu vejo a mulher.
Wea sihn ich?          Ich sihn di mámai.          Ich sihn di fróo.
O que eu vejo?        Eu vejo a escola.           Eu vejo a vila.
Was sihn ich?          Ich sihn di chuhl.           Ich sihn di ville.
Quem é grande?            A criança é grande.
Wea is grohs?               Das khent is grohs.
O que é bonito?            A janela é bonita.
Was is chehn?              Das fensta is chehn.
O livro de quem é bom?                     O livro da criança é bom.
We’m  (wea em) sain buch is gut?       Das buch des khent is gut.
                                                    – Ou – Khent’es buch is gut.
A janela de onde é bonita?                A janela do restaurante é bonita.
Wásfares fensta is chehn?                Das fensta des restaurant is chehn.
                                                   – Ou – Restaurant’es fensta is chehn.
A quem pertence a palavra?              A palavra pertence ao livro.
Tsu we’m geheat das wótt?               Das wótt geheat tsum buch.        
Quem eu vejo?                                Eu vejo a criança no jardim.
Wea sihn ich?                                 Ich sihn das khent im góode.
O que eu vejo?                   Eu vejo a janela no restaurante e também o livro.
Was sihn ich?                     Ich sihn das fensta am restaurant un óoch das buch.
                                      - Ou – Ich sihn restaurant’es fensta un óoch das buch.

sábado, 21 de maio de 2011

Canção em Alemão Hunsrickisch - Di Mari Un di Greth

Ouça a gravação aqui - hea das graveadne lid do hia:

Di Mari un di Greth                    A Maria e a Goreti
Musical Renovação                   Musical Renovação

I                                            I

Di Mari un di Greth                 A Maria e a Goreti
Das sinn tswói chehne med     São duas garotas belas
Di Mari is so chehn                 A Maria é tão bela
Di Greth hat dicke béhn          A Goreti tem pernas grossas

Di Mari un di Greth                 A Maria e a Goreti
Das sinn tswói chehne med     São duas garotas belas
Di Mari guckt no mich             A Maria olha para mim
Di Greth loss ich fa dich          A Goreti deixo para ti

Sammagesung:                       Estribilho:

Mit ihre rote reckelche              Com seu vestidinho vermelho
Mit ihre rote beckelche             Com suas bochechinas vermelhas
Mit ihre chwatse chnawell chuh  Com seus sapatos pretos de fivela
Das is was mir geffalen tut.      isto que me agrada.

Mit ihre rote reckelche              Com seu vestidinho vermelho
Mit ihre rote beckelche             Com suas bochechinas vermelhas
Mit ihre chwatse chnawell chuh  Com seus sapatos pretos de fivela
Das is was mir geffalen tut.      isto que me agrada.

II                                          II
Di Mari un di Greth                  A Maria e a Goreti
Das sinn tswói chehne med      São duas garotas belas
Di Mari is so chroh                   A Maria é tão complicada
Di Greth is ima froh                 A Goreti é sempre animada

Di Mari un di Greth                 A Maria e a Goreti
Das sinn tswói chehne med      São duas garotas belas
Di Mari hot fill glick                A Maria  tem muita sorte
Di Greth lasst mich farrickt      A Goreti me deixa louco

Sammagesung:                      Estribilho:

Mit ihre rote reckelche              Com seu vestidinho vermelho
Mit ihre rote beckelche             Com suas bochechinas vermelhas
Mit ihre chwatse chnawell chuh  Com seus sapatos pretos de fivela
Das is was mir geffalen tut.      isto que me agrada.

Mit ihre rote reckelche               Com seu vestidinho vermelho
Mit ihre rote beckelche               Com suas bochechinas vermelhas
Mit ihre chwatse chnawell chuh   Com seus sapatos pretos de fivela
Das is was mir geffalen tut.       isto que me agrada.

III                                           III
Di Mari un di Greth                    A Maria e a Goreti
Das sinn tswói chehne med        São duas garotas belas
Di Mari is so dumm                   A Maria é tão boba
Di Greth di chtingt noh fumm      A Goreti fede à fumo em corda.

Di Mari un di Greth                    A Maria e a Goreti
Das sinn tswói chehne med        São duas garotas belas
Di Maria Kann net fotse             A Maria não consegue soltar pum
Di Greht huckt uf em chtotse      A Goreti está sentada sobre o toco

Sammagesung:                          Estribilho:

Mit ihre rote reckelche                Com seu vestidinho vermelho
Mit ihre rote beckelche               Com suas bochechinas vermelhas
Mit ihre chwatse chnawell chuh    Com seus sapatos pretos de fivela
Das is was mir geffalen tut.         isto que me agrada.

Mit ihre rote reckelche                 Com seu vestidinho vermelho
Mit ihre rote beckelche                Com suas bochechinas vermelhas
Mit ihre chwatse chnawell chuh    Com seus sapatos pretos de fivela
Das is was mir geffalen tut.        isto que me agrada.

quarta-feira, 4 de maio de 2011

Geschicht; Mei Rees en die Stadt - conto de 1934 escrito por Alfons Brod

            Tive muita satisfação em receber este belo conto escrito por Alfons Brod, enviado a mim pelo jornalista e defensor da língua Hunsrickisch, o Ozias Alves Jr. Notem que aqui a forma de escrever é um tanto diferente, já que fazem quase 80 anos que foi escrito, e neste meio tempo muito mudou na pronúncia e na escrita de nossa língua. Ouça a gravação que fiz pronunciando o hunsrickisch como foi escrito, e sintam a diferença que vem se processando no nosso hunsrickisch.

Ouça este texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck do hia:



Mei Rees en die Stadt 
(Publicado no jornal „Der Brummbär“- Janeiro de 1934)



Alfons Brod

 


Ich hatt schun Lang immer geplant, mol nunner an de Pass se mache, awer ich konnt nie en richtige Kombanjere finne. Do vor verzehn Dag rum ess uff emol mei Kumbader aus der Langschnees komm un hot mich gefroht, ob ich net mit´m no Sankt Lebolde mache wollt. Do sar ich zum: „du kimmscht mer ja grad wie gebackt“, sar ich, un hommer gleich de alte Rosilje sattle geloss. In en Nu harr ich mei neischte Kasemaranzug an, un do hommer uns uff die Geil gemach.

Unerwegs honn ich mer als schon allerhand Vorstellunge gemacht, wie dat in der Stadt aussihe sollt. Die Sankleobolder prose jo dat ganz Johr en der  Zeitung rom met ihrm elektrische Licht on met ihre Bondes. Ich honn als schun so fer mich gedenkt: „ich gab, die Sanktleopoldenser honn aach viel Stange un wenig Hahne fer druff“.

Am selwige Dag simmer Owens im Neschtche ankomm un sin gleich bei meim Schwoer, grad newe der Rio, angeritt. Em Schwoer sei Leit honn grad am Esse gessoss. „No“, hon ich gedenkt, „do komme mer jo grad richtig“, un gleich hommer uns angemacht. Awer ich kann´s eich sahn, da Owend hon ich die Stadt schun satt griet. Die harre do paa Schissele uff em Disch, dat ware Dinge so gross wie unser Deller dohem. Wammer bei so feine Leit iss, will me jo aach nix sahn, awer ihr kennt mer´s glawe, mei Mahn hot mer die ganze Nacht dorch gekrummelt wie en kranke Kader.

Noh em Nachtesse hommer dann unser Geil besorcht. Dene Stadtleit kammer jo so ebbes net zumurre. Vum Vieh verstehe die garnix un were net segut dafor, un dere dem Gaul die Halfter aus un dere ´n met em Schwansrieme anbinne.

Dodernoh simmer dann noch en bissche dorch´s Stedtche gang. Ich war schon liewer barfussig gang un hett mei alte Stiwwele, wo mer schun die halwe Zehe verdickt harre, in en Eck geschmiss. Do hett ihr awwer mein Schwoer siehn solle; der hot en paa Aue gemacht, wie en gestochene Bock un hot gement, die Leit dere mit em Finger uff ene weise, wammer sich so uff die Stross reskiere det. No, do sin ich dann mit meine Stiwwele drufflos gang. Anfangs hott die Geschicht richtig Spass gemach, nore ich ich paamol geherig mit meine alte Klumbe gestolwert. Am beschte hommer selwe Owend die scheene Fenschtre gefall, wo die Geschaftsleir an de Stross honn, un wo se allerhand so feine Krom ninnlehn. Wie ich awer uff emol grad nomol in so en Fenschter ningucke, do renn ich mit em Bless an so en Laderneposchte, dat isch die Stenne gesiehen honn. Ich honn gement, mei Hernkaste war in laudar Granadfatze. Der Owend konnt ich nix mehr angucke. Es hott mer gescheint, wie wen alles um mirch rumm lauder Laderneposchte were.

Wie me hemm komm sin, hon ich dan aach noch meiner Schwoersch gehert, der Poschte wer vun de elektriche Beleichtung gewest. No, do het mer aach noch so en elektrische Schlaach grien kenne, un mer war weg gewest! Ich honn ´m Herrgott drom gedankt, dat er mich nett an dem Poschte sterwe gelosst hot. Die ganz Nacht dorch konnt ich keen Au zu tun. Erscht hott mer mei Kopp gebrommt, wie wann en Bieneschwarm drin wer, un wann ich dan aach noch bische endussle wolt, is dar miserawlich Muskitevieh wie verhext uff mich loskomm- un wammer dann nix em Mahn hott...! Denkt eich mol em die Laach nin!

Am Morje druff simmer dann unsre Geschäfte nohgang. Mei Kumbader hott so vill se kaafe gehat, dat mer die ganz Stadt dorchlaafe musste. Aach in die Fixfeierfabrik simmer gang, wu mei Kumbanjere sich paa Fixfeierpeck fa sei Budege renschiert hott. Ne, wie ich awer do nin komm sin, iss mer allernechscht de Verstand stehe blibb. Ens, zwei, drei iss do so en dicke Biniebaan zu Fixfeierspencher gemach, un Stunne druff kammer sich schun die Zicker mit em ansteche. Grad newer der Fixfeierfabrick steht noch en anner, wu mer allerhand so erdene Gescherr macht. Busche nochmool, do steht awer en Zeichrum! Milchdippe, Rahmdippe und mer wehs wat noch fer Kram. Un Dalje honn do geleh, dat ware Dinge wie ´n Schnapsbibb! Ich honn paar vun de schenschte Milchdippe kaaft, honn se unner de Arm geholt un do simmer losgang.

Mir wolte heit die Stadt awer mol richtig  ausnutze un honn die paa Grosche aach noch drangehengt und sinn en Stick mit de Bondes gefahr. Die drei Mule, wo do drangespannt wore, sinn mit uns losgang, wie wann se de Deiwel im Busem herre. Do komme mer uff emol an mein Schwoer seim Haus vorbei. Ens, zwei, drei, steht der aach schun uf der Stross newer de Bondes. „Na“ honn ich do so hehlig for mich gedenkt, „wann so en eleniger Stedter dat fertig brengt, derf sich en Bauer aach net lumbe losse“. Wuppdich! En Satz, un ich leie so lang wie ich sinn uff em Borrem. Ens vun de Milchdippe wor en lauder Granadkrimmlecher.

Dat schlimmschte bei der ganze geschicht awer wor, dar ich mei neischt Hoss bis uf Schwart dorchgefall hat, un ens vun meine Been so verschameriert war, dat ich allernechscht net me uffsteiekonnt. Wie wann alle Deiwel los ware, stelle sich aach noch so paar derre Stedte dohin un glotze mich wie so paa Fuhrochse an. Ich wunnere mich heit noch, dat ich dene Kerle net noch mei lezt ganz Milchdippe in de Heese geschmiss honn.

Halb verhungert, ganz strupiade war ich am Dag druff richtig froh. Wue´s uff die Hemrees gang is, un wie ich mei verschunnene Been un mei letzt Milchdippe uff em Gaul hatt.

Ihr Baure, die proserische Stedter kenne mer mit ihre ganze Elektrisitet un Fabricke uff de Buckel grawwele, un wann se wolle derfese net. Do ess et bei uns en der Plantasch doch noch viel scheener!“

------------------

TRADUÇÃO

Minha viagem para a cidade

Alfons Brod


Eu já há muito tempo planejava uma vez me deslocar ao Passo, mas nunca pude encotrar os companheiros certos. Então, em torno de 14 dias atrás, meu compadre apareceu de repente vindo de Linha Comprida e me perguntou se não queria acompanhá-lo até São Leopoldo. Então eu lhe disse: "Você me veio exatamente como assado"*, disse eu, e logo deixei encilhar o velho Rosílio. Em um instante estava eu vestido com meu mais novo traje de casemira, e então montamos os cavalos.

Neste meio tempo eu me enchi de todos os tipos de suposições, como seria a aparência de uma cidade. Os leopoldenses se gabam durante o ano inteiro no jornal com sua luz elétrica e seus bondes. Eu as vezes já pensei de mim para comigo: "Acho que os sãoleopoldenses tem também muitos poleiros e poucos galos para por em cima".

No mesmo dia chegamos ao anoitecer lá e logo fomos cavalgando até meu cunhado, bem do lado do rio. A família do cunhado justamente estava sentada jantando. "Ora" - pensei. - "Chegamos no momento certo!" E logo nos juntamos a eles. Mas, posso lhes afirmar, naquela noite já fiquei 'de saco cheio' da cidade. Eles tinham algumas panelas na mesa, que eram tão grandes como nossos pratos em casa. Quando a gente está junto a pessoas tão finas não se quer falar, mas podem me acreditar, meu estômago roncou a noite toda como um gato doente.

Depois do jantar fomos cuidar dos cavalos. Para as pessoas da cidade não dá para deixar esta função. Eles não entendem nada e não são bons para isto, e eles tirariam a encilha do cavalo e os amarrariam com o freio do rabo.

Depois disto ainda andamos um pouco pela cidadezinha. Eu já preferiria andar descalço e teria atirado num canto minhas velhas botas que já me haviam inchado a metade dos dedos. Vocês deveriam ter visto meu cunhado: ele arregalou um par de olhos que nem um bode degolado, e achou que as pessoas nos apontariam com os dedos se fôssemos nos arriscar andar assim na rua. Então, fui com minhas botas. No começo esta história era bem aprazível, só que tropecei fortemente algumas vezes com meus velhos cascurrões. O que mais me agradou foram as vitrines que os comerciantes tem à beira da calçada e onde expõe coisas finas, de tudo um pouco. Quando eu, de repente, mais uma vez fui olhar uma vitrine, bati a cabeça num poste de iluminação que cheguei a ver estrelas. Achei que minha caixa cerebral tinha estilhaçado como com uma granada. Naquela noite não pude mais ver nada. Me pareceu que ao meu redor tudo eram postes de iluminação.

Quando cheguei em casa, fiquei sabendo pelo meu cunhado que os postes eram da fiação elétrica. Ora, podia ter até levado um choque elétrico, e eu estaria fora! Agradeci a Deus por isto, por ele não ter me deixado morrer naquele poste. Durante toda a noite não consegui fechar um olho. Primeiro minha cabeça zoava, assim como se um enxame de abelhas estivesse lá dentro, e quando estava aos poucos pegando no sono, os miseráveis mosquitos vieram sobre mim como possuídos. E quando não se tem nada no estômago...! Imagina só o transtorno!

Na manhã seguinte seguimos então nossos negócios. Meu compadre tinha tantas coisas para comprar que tivemos que percorrer toda a cidade. Também fomos até a fábrica de fósforos, onde meu companheiro arranjou alguns pacotes de fósforos para seu buteco. Não, quando eu entrei lá, em primeiro lugar trancou meu discernimento: um, dois, três, e um pinheiro grosso se transforma em palitos de fósforo, e horas depois já dá para se acender o cigarro com eles. Bem ao lado da fábrica de fósforos tem ainda outra, que fabrica diversos tipos de utensílios. Meu Deus, ali tem tudo! Leiteiras, nateiras e quem sabe mais o que. E talhas estavam deitadas ali, eram coisas que nem um jarro de cachaça! Comprei algumas das leiteiras mais bonitas, botei embaixo do braço e fomos embora.

Nós queríamos hoje uma vez aproveitar melhor a cidade e empenhamos alguns centavos e viajamos um pedaço de bondes. Os três burros que estavam ali encilhados partiram conosco como se tivessem o diabo na bunda. De repente chegamos de volta à casa do meu cunhado. Um, dois, três, e ele também já estava parado na estrada do lado dos bondes. "Então" pensei de mim para comigo, "se um único cara da cidade consegue fazer isto, um colono também não deve deixar isto assim". Wup! Um instante, e eu acabei deitado em toda a minha extensão no chão. Uma das leiteiras estava estilhaçada.

O pior de toda a história foi que  eu puí minha calça mais nova até a bunda e esfolei minhas pernas tanto, a tal ponto que quase não consegui levantar. Como se todos os diabos estivessem soltos, estavam parados aí ainda alguns magrelas da cidade que me olhavam como um boi zebu. Me impressiono ainda hoje que não atirei minha última leiteira na fuça destes caras.

Meio faminto, todo estrupiado, estava eu no dia seguinte bem alegre. Foi quando seria a viagem de volta, e quando eu tinha minhas pernas lanhadas e minha última leiteira em cima do cavalo.

Vocês colonos, os esnobes cidadinos podem 'subir em cima de minhas costas'** com sua eletricidade e suas fábricas, e se eles quiserem não devem. Ainda é muito mais belo conosco aqui na roça!

------------
*  - expressão que para nós significa: você me caiu do céu.
** - expressão que para nós significa: podem nos atropelar.



segunda-feira, 2 de maio de 2011

Uma escrita para a língua Hunsrickisch: qual o melhor caminho?


Interessante texto escrito e publicado no Jornal Biguaçu em Foco neste dia 2 de Maio de 2011, onde o Jornalista Ozias Alves Jr analisa os meandros da língua hunsrickisch e o que está acontecendo para ela não estar evoluindo como deveria. Aqui tem algumas respostas.

 Interessante artikel wo geschrib geb is un publikead geb is in de tsaitung Biguaçu em Foco hait, am tswette Mói 2011, wo de Jornalist Ozias Alves Jr di schwirichkhéde des hunsricka chprooch unasuucht fa sihn was do am passire is das de chprooch net so foa geht alls wi ea sollt. Do hia honn ma etliche antwotte.

Uma escrita para a língua Hunsrickisch: qual o melhor caminho?

Ozias Alves Jr



Se ficar ouvindo os “Doutores”, resgate do Hunsrück não sairá do lugar



POLÊMICA- Na edição de quarta da semana passada (27/04), publiquei o artigo intitulado “Uma Escrita para o Hunsrück: Marcando Bobeira”. Dirigido ao secretário de educação de Antônio Carlos, Fábio Egert, e ao vereador Altamiro Kretzer (PT), autor do projeto de lei aprovado em setembro do ano passado transformando o Hunsrück no segundo idioma oficial daquele município, o artigo visou levantar uma questão importante: se a gente ficar dando importância a instituições universitárias, não sairemos do lugar.

Explico-me melhor:  Fábio Egert disse-me, en passant, que a prefeitura estava negociando com o IPOL (Instituto de Políticas Linguísticas) um projeto para a elaboração de pedagogia e escrita para o idioma.

Até aí, nada demais. Afinal, como o Hunsrück já é o segundo idioma oficial da municipalidade de Antônio Carlos, é preciso avançar e a meta é oferecer um dia alfabetização neste idioma nas escolas públicas daquela cidade.

Então, Fábio falou que o preço do trabalho (ou do início do mesmo) estava entre R$ 20 mil ou R$ 30 mil, não me recordo direito. Humm! Também nada contra, mas espera aí: entidades universitárias não levam a lugar algum.

Não estou querendo entrar em polêmica, mas já entrando fundo na mesma, o fato é que já existe uma cidade como Santa Maria do Herval, situada no norte do Rio Grande do Sul, onde há um ativo movimento em prol do resgate do idioma Hunsrück, onde o idioma já é por lei também cooficial daquela municipalidade e, em 2012, já estão implantadas as primeiras classes de alfabetização nessa língua. Além disso, eles já têm uma escrita bem estabelecida para o idioma. Trocando em miúdos: lá o trabalho está bem avançado.

Por outro lado, aqui na comarca de Biguaçu (SC), o movimento patina sem sair do lugar por um motivo bem simples: nem sequer foi escolhido o sistema de escrita.

Professor Gilvan Müller de Oliveira, presidente do IPOL, é contra o sistema de escrita elaborado pela dra. Ursula Wiesemann, adotado pela cidade de Santa Maria do Herval (RS). Respeito sua posição, mas para fins práticos, o melhor sistema para Antônio Carlos é adotar a escrita de dra. Ursula. Os motivos são óbvios: é simples, prático, não precisa ser ensinado e é GRATUITO.



...



Temos de ser mais práticos para sair do “atoleiro”



REFLEXÃO- Temos de tomar muito cuidado com universidades. Eles falam bonito, cheio de citações aqui e acolá, mas têm um grave defeito: não são práticos e custam caro.

O assunto dá um livro, mas tentando resumir em rápidas palavras: o pessoal de universidade está mais preocupado em produzir dissertações de mestrado e teses de doutorado do que em questões práticas.

Dou um exemplo. Existe um professor da Universidade Federal do Rio Grande do Sul chamado Cléo Altenhofen. Este cidadão é considerado o maior especialista no idioma Hunsrück. Em 1996 ele publicou sua tese de doutorado, um calhamaço intitulado “Hunsrückisch in Rio Grande do Sul. Ein Beitrag zur Beschreibung einer deutschbrasilianischen Dialektvarietät im Kontakt mit dem Portugiesischen” (Tradução: O Hunsrück no Rio Grande do Sul: Descrição de uma variedade dialetal alemã em contato com o português).

Este professor, muito ligado ao citado professor Gilvan Müller de Oliveira, faz parte de um grupo de “especialistas” que defende uma escrita para o idioma com poucas variações com relação à escrita tradicional alemã.

Bonito, ótimo e maravilhoso. Mas espera aí. O que de prático o professor Altenhofen trouxe para as comunidades falantes de Hunsrück? Por acaso, já publicou um livro explicando sua escrita e distribuiu às comunidades? Já escreveu um dicionário tão necessário para o desenvolvimento da pedagogia desse idioma? Já traduziu algum livro de literatura interessante nesta língua, que a domina muito bem certamente, para incentivar o aparecimento de “bibliotecas” neste idioma?

Essa turma produz calhamaços e mais calhamaços de estudos, mas nada de prático para ajudar as comunidades Hunsrücker a desenvolver o uso escrito do idioma e outras atividades necessárias para sua divulgação.



...



Por que não apostar numa parceria com a Equipe Hunsrik?



FOCO CERTO- Resumindo tudo: se Antônio Carlos não der ouvidos a esses “especialistas” etc e tal e partir para a praticidade: aliar-se com a Equipe Hunsrik, certamente o resgate do idioma aqui em Santa Catarina poderá deslanchar-se.

Em primeiro lugar: Antônio Carlos não tem livros didáticos em Hunsrück. Como Santa Maria do Herval já está desenvolvendo alfabetização em 2012 neste idioma, os livros didáticos que eles estão elaborando servirão perfeitamente aqui em Santa Catarina.

A equipe Hunsrik está traduzindo a Bíblia para o alemão nativo e esta deverá, se der tudo certo, estar pronta em 2012. Se adotarmos a escrita simplificada, a Bíblia produzida por eles terá aqui um bom mercado de circulação.

As comunidades Hunsrücker de Antônio Carlos e Santa Maria do Herval poderão ter importante intercâmbio cultural se as cidades unirem-se em torno de uma escrita comum simplificada.

E outro detalhe: a escrita simplificada não requer estudo prévio. É de fácil assimilação. A escrita proposta pelos “especialistas” requer escola, estudo, preparação.

Trocando em miúdos: se não partimos para coisas práticas e perder o foco certo e direto ao objetivo, não iremos a lugar algum.



...



Cronista fez mais pela divulgação do Hunsrück do que muito “doutor”




Pio Rambo: escritor que divulga o alemão nativo.




OBJETIVIDADE- O escritor Pio Rambo, um cronista em Hunsrück que escreve tanto para este jornal quanto para o jornal de sua cidade natal, São Sebastião do Caí, situado ao norte do Rio Grande do Sul, escreveu: “Artigo pertinente e interessante este que você escreveu. Só, acredito que faltou uma quarta proposta da escrita do hunsrick, a qual eu defendo, que é baseada nas regras de acentuação e pronúncia como o é o nosso Português, já que todos os falantes de hunsrickisch sabem ler e escrever o português, o que facilita deveras o aprendizado.

Não entendo por que há tanta rejeição a esta ideia, se eu escrevo desta forma há mais de 20 anos e tenho seguidores no mundo inteiro que me lêem e revivem todos os bons tempos de infância quando só sabiam falar esta língua.

Talvez seja porque até hoje fiz tudo de graça, nunca ganhei um centavo por me dedicar inteiramente a esta causa e não tenho nenhum Doutor ou Catedrático do meu lado. Mas sei que meu trabalho tem a recompensa naquela parcela da população que lê o jornal no interior e que aos poucos está entrando na internet e, desta maneira consegue me seguir mais de perto.”



...



Equipe Hunsrück salienta o trabalho prático em prol do idioma




Solange Hamester Johann: líder da Equipe Hunsrik.



TRABALHO- A líder da Equipe Hunsrik, uma entidade que visa a preservação da língua Hunsrik em Santa Maria do Herval, enviou o seguinte artigo: “Já disse essa frase, acredito que vás lembrar: acertaste no âmago da questão: muuuuiitos e caaaaros estudos, que ficam arquivados e a língua/fala Hunsrik continua desaparecendo.

Somos criticados apenas por professores do Hochdeutsch (Alemão Oficial),  mas o povo está gostando muito. Pelo menos estamos transformando nosso trabalho em PRÁTICA e, o mais importante: obtendo resultados.

Há dois anos fizemos um projeto com o padre daqui e lemos todas as passagens de Páscoa nas 13 igrejas de Santa Maria do Herval. Este ano fomos chamados novamente, pois o resultado entre o povo foi extraordinário, tanto que desde aquela data o padre sempre acrescenta o hunsrik em suas falas nas igrejas.

O padre de Morro Reuter (uma cidade próxima a Santa Maria do Herval) também quer fazer o mesmo, mas ainda não temos pessoal suficiente.

As feiras do livro dos municípios vizinhos já aguardam nossa participação com os nossos lançamentos.

Desde novembro estou fazendo um "comentário" semanal na rede AHAI = a  Hora Alemã (distribuída para 20 rádios do sul do país) e recebo inúmeras manifestações de ouvintes que se alegram ao ouvir sua língua mãe.

Desde o início de março participo de um programa de rádio em Novo Hamburgo, Rádio ABC900 AM, com três horas de duração, onde também recebemos muitas ligações de ouvintes, que se congratulam conosco pela fala em Hunsrik.

Agora recebi convite da Rádio Herval, recém inaugurada, para fazer programa semanal. “



...

 

Se esperar pelos “Doutores”, o Hunsrück vai acabar de uma vez



PRATICIDADE- Solange continua: “Que tal nos convidar para a Feira do Livro de Antônio Carlos e Biguaçu? Que tal nos pagar $ 4.000,00(quatro mil reais) pelo seminário, em vez de $ 30.000,00 por estudos que não trarão resultados PRÁTICOS?

A escrita da Dra. Ulla (Ursula Wiesemann) não traz prejuízos porque pode ser aprendida concomitantemente com a alfabetização do português, pois usa QUASE todo este alfabeto.

A "polêmica" que levantaste não terá fim, mas enquanto isso o Hunsrik estará desaparecendo, não lentamente, mas a passos largos.

Nosso patrocinador para o pequeno dicionário escolar que recebeste aqui na feira de novembro fez 10.000 unidades, que já são poucas, de tantos solicitantes: acredito que isso mostra o imenso interesse das pessoas em manter sua língua mãe.

Ozias. Não te prendas a convenções. Dê uma olhada no tema patrimônio cultural (Material e imaterial), que é mutável.

A tarefa do Projeto Hunsrik e a TUA é manter viva a língua, não importa o que os outros achem, sendo método UFRGS, UFSC, Gilvan, Cléo ou Wiesemann.

Se esperarmos pela decisão deles, não teremos mais o que salvar.”



 ...

TRADUÇÃO PARA O HOCHDEUTSCH FEITA PELO DR. GOOGLE:

Uebersetzung (Google)

 
was der beste Weg ist: Ein in den Hunsrück Sprache zu schreiben?




Ozias Alves Jr



Wenn Sie das Ohr bekommen "Ärzte" Rettung Hunsrück bewegt sich nicht




Kontroverse Die vierte Ausgabe der letzten Woche (27/04) veröffentlichte die Artikel mit dem Titel "Ein Schreiben für Hunsrück: einen Fehler machen." An den Generalsekretär der Bildungs ??von Antonio Carlos, Fabio Egert und Stadtrat Altamiro Kretzer (PT), Verfasser des Gesetzentwurfs im September vergangenen Jahres verabschiedeten die Umwandlung der Hunsrück in der zweiten Amtssprache dieses Landes, war das Papier auf eine wichtige Frage stellen: wenn wir was wichtig halten zu akademischen Institutionen, werden wir nicht von der Stelle.

Lassen Sie mich erklären: Fábio Egert hat mir gesagt, en passant, daß die Stadt wurde mit IPOL (Institut für Linguistik Policies) ein Projekt für die Entwicklung von Lehr-und Schreiben für die Sprache zu verhandeln.

So weit, sonst nichts. Denn, wie der Hunsrück ist die zweite Amtssprache der Gemeinde Antônio Carlos, mehr benötigt wird und das Ziel ist, bieten sich eines Tages diese Sprache Alphabetisierung in den öffentlichen Schulen dieser Stadt.

Also, sagte Fabio dass der Preis der Arbeit (oder den Anfang davon) zwischen $ 20.000 oder $ 30.000, war nicht recht erinnere. Hmm! Auch nichts gegen sie, aber warten Sie eine Minute: Universität Entitäten nicht überall führen.

Ich bin mir nicht fehlen, in Streit zu bekommen, aber schon immer in ihn tief, ist die Tatsache, dass es bereits eine Stadt wie St. Mary's Herval, im Norden von Rio Grande do Sul, wo es eine aktive Bewegung für die Erlösung der Sprache Hunsrück wo die Sprache schon ist das Recht dieses Gemeinde und auch cooficial im Jahr 2012 sind bereits die ersten Alphabetisierungskurse in dieser Sprache bereitgestellt. Außerdem haben sie schon geschrieben gut für die Sprache etabliert. Kurzum: Es gibt sehr weit fortgeschritten ist.

Auf der anderen Seite, hier in der Grafschaft Biguaçu (SC), die Bewegung ohne Patina Stadt aus einem einfachen Grund: es war nicht einmal die Schrift gewählt.

Professor Gilvan Müller de Oliveira, Präsident von IPOL ist gegen die Schrift von Dr. Ursula Wiesemann, von der Stadt Santa Maria nahm dies Herval (RS). Ich respektiere Ihre Position, aber für praktische Zwecke das beste System zu verabschieden ist Antonio Carlos schriftlich dr. Ursula. Die Gründe liegen auf der Hand: es ist einfach, praktisch, braucht nicht gelehrt werden und ist kostenlos.



...



Wir müssen mehr auf die praktische "Sumpf" verlassen



Reflexion "Wir müssen sehr vorsichtig sein mit Hochschulen. Sie sprechen hübsch, voller Zitate hier und da, haben aber einen schweren Fehler: Es ist nicht praktikabel und teuer.

Das Thema gibt ein Buch, sondern versuchen, in kurzen Worten zusammenfassen: Das Personal der Universität ist mehr mit der Produktion von Diplomarbeiten und Dissertationen als in praktischen Dingen betroffen.

Um ein Beispiel zu geben. Es ist Professor an der Universidade Federal do Rio Grande do Sul namens Cleo Altenhofen. Diese Bürger gilt als führender Experte in der Sprache Hunsrück. Im Jahr 1996 veröffentlichte er seine Doktorarbeit, ein Wälzer mit dem Titel "Hunsrückisch in Rio Grande do Sul Ein Beitrag zur Beschreibung Einer deutschbrasilianischen Dialektvarietät im Kontakt mit DM Portugiesischen" (Übersetzung: Hunsrück in Rio Grande do Sul: Beschreibung eines deutschen Dialekt Vielfalt in Kontakt mit dem Portugiesisch).

Dieser Lehrer, ganz in der oben genannten Lehrer Gilvan Müller de Oliveira verbunden ist, ist Teil einer Gruppe von "Experten", plädiert für eine geschriebene Sprache mit wenigen Änderungen im Vergleich zu den traditionellen deutschen Schrift.

Schön, groß und wunderbar. Aber warten. Was der Professor für praktische Altenhofen brachte den Hunsrück sprechenden Gemeinden? Übrigens hat ein Buch zu erklären sein Schreiben veröffentlicht und an Gemeinden? Er hat geschrieben Wörterbuch als notwendig für die Entwicklung der Pädagogik der Sprache? Übersetzt hat ein Buch mit interessanter Literatur in dieser Sprache, die wirklich sehr gut beherrscht, um das Entstehen von "Bibliotheken" in dieser Sprache zu fördern?

Diese Klasse erzeugt Berge an weitere Studien, aber nichts praktisch, um die Gemeinden zu entwickeln Hunsrück den Einsatz von Schriftsprache und andere Aktivitäten, die für ihre Verbreitung.



...



Warum nicht in einer Partnerschaft mit dem Team Hunsrik investieren?



FOCUS RECHTS-Summe alles zusammen: die Verbündeten mit Team Hunsrik sicherlich die Rettung der Sprache hier in Santa Catarina einrichten können: wenn Antonio Carlos gilt nicht für die "Experten" und so weiter und so weiter und sich für die Bequemlichkeit zu hören.

Erstens: Antonio Carlos hat keine Lehrbücher im Hunsrück. Wie Herval Santa Maria ist bereits dabei, Alphabetisierung in dieser Sprache im Jahr 2012, die Lehrbücher entwickeln sie wird auch hier in Santa Catarina zu dienen.

Das Team ist Hunsrik Übersetzung der Bibel in deutscher Muttersprache und das sollte, wenn alles gut geht, werden im Jahr 2012 fertig. Wenn wir die vereinfachte schriftlich zu erlassen, produziert die Bibel von ihnen werden hier einen guten Markt Bewegung.

Hunsrück Gemeinden Santa Maria und Antonio Carlos do Herval können wichtige kulturelle Austausch haben, wenn die Städte zu vereinen, um ein gemeinsames geschrieben vereinfacht.

Und noch ein Detail: eine vereinfachte Schrift erfordert keine vorherigen Studie. Es ist leicht zu assimilieren. Eine schriftliche Vorschlag der "Experten" erfordert Schule, Studium, Vorbereitung.

Kurz: wenn die Dinge nicht starten zu konzentrieren und zu üben und das richtige Ziel zu verlieren, werden wir nicht überall zu bekommen.



...



Chronist hat mehr für die Verbreitung des Hunsrücks, die viel "Doktor"



Pio Rambo: Schriftsteller, die deutsche Muttersprache veröffentlicht.



OBJEKTIVITÄT Pius Rambo-Der Schriftsteller, Kolumnist, der sowohl im Hunsrück schreibt diese Zeitung wie die Zeitung von seiner Heimatstadt Sao Sebastiao do Cai, nördlich von Rio Grande do Sul, schrieb: "Dieser Artikel interessant und relevant für Sie geschrieben haben. Nur, ich glaube, er verpasste eine vierte Vorschlag schriftlich hunsrick, für die ich eintrete, die sich auf die Regeln der Akzent und Aussprache basiert, wie es unsere Portugiesisch ist, da alle Lautsprecher hunsrickisch lesen und schreiben Portugiesen, die wirklich erleichtert das Lernen.

Ich verstehe nicht, warum es so viel Ablehnung dieser Idee, wenn ich schreibe, auf diese Weise mehr als 20 Jahren und haben Anhänger weltweit, die mich lesen und erleben Sie all die guten Zeiten der Kindheit, wenn sie nur sprechen kann diese Sprache.

Vielleicht ist es weil ich heute alles getan kostenlos, nie einen Pfennig pro gewann widme mich ganz auf diese Sache und haben keinen Doktor oder Professor auf meiner Seite. Aber ich weiß, dass meine Arbeit die Belohnung in dem Teil der Bevölkerung hat eine Zeitung liest, dass im Inneren und wird langsam in das Internet und damit in der Lage, mir genau zu verfolgen. "



...



Team Hunsrück betont die praktische Arbeit zur Unterstützung der Sprache



Solange Hamester Johann: Teamleiter Hunsrik.

WORK-Der Anführer des Teams Hunsrik, eine Wohltätigkeitsorganisation, die der Sprache am St. Mary's Hunsrik Herval bewahren will, schickte im folgenden Artikel: "Ich habe gesagt, dieser Satz, Ich glaube, Sie gehen nicht vergessen: immer ans Eingemachte: muuuuiitos caaaaros und Studien, eingelegt wurde und die Sprache / Rede Hunsrik weiter zu verschwinden.

Wir haben gerade kritisiert Lehrer Hochdeutsch (Deutsch veröffentlicht), aber die Leute genießen es sind. Zumindest sind wir der Umsetzung unserer Arbeit in der Praxis und vor allem das Erzielen von Ergebnissen.

Vor zwei Jahren haben wir ein Projekt mit dem Pfarrer hier und lesen Sie alle Stellen des Osterfestes in 13 Kirchen Santa Maria del Herval. Dieses Jahr waren wir wieder, weil das Ergebnis war außergewöhnlich unter den Leuten genannt wird, so dass seitdem der Vater immer fügt hunsrik in ihren Reden in Kirchen.

Pater de Morro Reuter (eine Stadt in der Nähe der Santa Maria Herval) will auch das gleiche zu tun, aber wir haben nicht genug Personal.

Buchmessen in benachbarten Gemeinden bereits erwarten unsere Teilnahme mit unseren Veröffentlichungen.

Seit November mache ich ein "Kommentar" aus dem Netz wöchentlich AIHA = Time Deutsch (verteilt auf 20 Radiostationen in den Süden des Landes) und ich erhalte viele Ausdrücke der Hörer, die gerne Ihre Muttersprache hören sind.

Seit Anfang März bin ich in einer Radiosendung in New Hamburg, ABC900 AM Radio teilnehmen, mit drei Stunden lang, wo er auch viele Anrufe von Hörern, die uns erlaubt, indem er über Hunsrik.

Nun erhielt ich Einladung von Radio Herval, neu geöffnet, um wöchentliche Show machen. "



...



Wenn Sie warten, bis der "Doktor", wird der Hunsrück wieder beenden


KOMFORT-Solange fährt fort: "Was, wenn wir einladen, um die Buchmesse und Antonio Carlos Biguaçu? Was, wenn wir $ 4,000.00 (viertausend Dollar) zahlen für das Seminar statt $ 30,000.00 für Studien, die nicht bringt konkrete Ergebnisse?

Das Schreiben von Dr. Ulla (Ursula Wiesemann) nicht schadet es gleichzeitig mit Alphabetisierung in portugiesischer Sprache gelernt werden kann, wie es die meisten Anwendungen dieses Alphabet.

Die "Kontroverse" Sie erhoben wird kein Ende sein, aber mittlerweile die Hunsrik verschwindet, nicht langsam, aber sprunghaft.

Unser Sponsor für die Schule, die wenig erhalten hier auf Donnerstag November Wörterbuch gemacht 10.000 Einheiten, die nur wenige, so viele Bewerber sind, glaube ich, dies zeigt das enorme Interesse der Menschen zu ihrer Muttersprache zu erhalten.

Ozias. Nicht Geschenk der Konventionen. Werfen Sie einen Blick auf das Thema des kulturellen Erbes (materiell und immateriell), die veränderbar ist.

Die Projektaufgabe Hunsrik und TUA ist lebendig die Sprache, egal was andere denken und Verfahren UFRGS, UFSC, Gilvan, Cleo oder Wiesemann halten.

Wenn wir für ihre Entscheidung zu warten, werden wir nicht zu retten. "