Publico aqui histórias hilárias que são contadas de geração em geração e assuntos do dia-a-dia, todos em alemão Hunsrickisch (Deutsche Hunsrücker). Publico também a sua tradução, para que possa ser pesquisada e aprendida esta maravilhosa língua. Ainda, tem textos práticos para o uso da língua, expressões, verbos, tirar dúvidas, enfim, um curso para aprender ou rever o Hunsrickisch. Na maioria dos textos incluo o áudio para você ouvir a pronúncia. "Esta é nossa língua!" "Das is unsere chprooch!"
segunda-feira, 22 de março de 2010
Verbos: Conjugação do verbo SER
Verbo Ser - atendendo a pedido de visitante do blog.
Recebi recentemente um email onde me pediram para conjugar o verbo SER. Já existe esta conjugação dentro deste blog, mas como a pessoa também pediu exemplos, resolvi reeditar este verbo, afinal, considerando sua importância entre todos os verbos, o verbo SER é um dos mais usados.
Verb Senn - am bedine en bidung fon enem réesa in dem blog.
Ich hon kétslich ene email bekomm wo di mea fallang hon fa de verb senn conjugire. Es giebt schon di conjugatsion in diesem blog, awa wall di person óoch eksemple fallangt hot, honn ich mea foa geholl nochmol dieser verb bringe, ausa des, iwaholle di importans in alla verben, de verb SENN is ene fon de measchte benutste.
Conjugatsion:
Presente:
Ich senn
du bist
de is
mea senn
dea sait
di senn
Pretérito:
ich wóod
du wóost
de wóod, de is
mea wóore
dea wóod
di wóore
futuro:
Ich will senn
du willst senn
de will senn
mea wolle senn
dea wollt senn
di wolle senn
Gerúndio:
am senn, am gewe
Particípio:
gewees.
Exemplos: Baischpille:
Presente:
Ich senn khéene chlechte mann! Ich mache nua was richtich is!
Não sou um homem mau! Só faço o que é certo!
Du bist ene molles kopp!
Tu és um, cabeça-de-bagre (frouxo)!
De is hungrich uf gelt, awa is in di bank gang un hot khéene nickel gehob!
Ele é fominha por dinheiro, mas foi no banco e não levantou nenhum centavo!
Mea senn di wo unsa plantóoj halle.
Nós somos os mantenedores de nossa roça.
dea sait all interessant: uf wasfa krankhéd hat dea wercklich gerrêht?
Vocês são todos interessantes: sobre qual doença vocês estavam falando?
Di senn main libste blume.
Estas são minhas flores prediletas.
Pretérito:
Ich wóod ene gute knecht. Awa de hérr hot mich net falôont.
Eu fui um bom empregado. Mas o patrão não me valorizou.
Khehne chwemma wóod so fics als du wóost.
Nenhum nadador foi tão rápido quanto tu foste.
Wi di wowo geschtorreb is, wóod de an bauerai am chaffe.
Quando a vó morreu, ele era pedreiro.
Nimmand in khêechle chpillerai wóod so fanatisch als mea wóore. Es hot ima brige geb.
Ninguém no jogo de pinos foi tão fanático quanto nós éramos. Sempre dava briga.
Dea said so chplíinsich das ich ménne das dea wóod am chtohle im chpill!
Vocês são tão vivazes que eu acho que estavam roubando no jogo!
Di wóore khene gute eksempel: alles hot net gerrutscht.
Eles não eram um bom exemplo: nada dava certo.
Futuro:
Main land is so gut das es will en land foll plantserai senn.
Minha terra é tão boa que ela será uma terra cheia de plantações.
Du willst mein dochta senn. So, komm gut enngetróon in main haus un mach dieses daines haus.
Tu serás a minha nora. Portanto, seja bemvinda em minha casa e faça dela a sua casa.
Alles sied aus das de will meine beste fróind senn, wall ea alla fróindschaft mea am gewe is.
Tudo indica que ele será meu melhor amigo, porque ele está me propondo toda a amizade.
Mea wolle di easchte senn wo das fest ónfenge.
Nós seremos os primeiros a iniciar a festa.
Am tóoch dem fest, dea wollt ima dei easchte tantser senn!
No dia da festa vocês sempre serão os primeiros dançarinos!
Di wolle senn saine aichne natua!
Eles serão sua própria natureza!
Gerúndio:
am senn:
am gewe:
De wóod getróon am senn fon lait fon sainem partai.
De wóod getróon am gewe fon lait fon sainem partai.
Ele estava sendo carregado por pessoas de seu partido.
Particípio:
gewees:
Niemand wóod dort gewees wi die fróo am farrikt gewwe wóod.
Ninguém tinha estado lá quando a mulher estava ficando louca.
quinta-feira, 18 de fevereiro de 2010
Hin un Hea: Dorrich di Blum Chpreche
Dorrich di blum chpreche
Was betait das?
Es betait en geschpreech halle mit en anna person foa de khenna, un blumiche wétta chpreche in de chprechung fa di khenna net faschtehn was ma menne wollt.
Friasch wóod das gans gemeen gewêes das hauptsêchlich di frólait sich baisama gesetst hon, in em halwe mittach, ene thee getrunck hon oda ene sisse thee, un geschproch hon iwa alles. Dan hot es óoch di geschpreecha geb iwa krankhéde, iwa séks, iwa muhle iore, iwa di medcha sain khenna un sain menstruatsion, iwa óbaklóbunge, iwa kwatscherai, iwa supositsionen un iwa nochbere's lewe.
Un, wall dan di klene khenna muste uffgepast gewe fon de mámai un fon de wowo, muste si sich debai setse una dem geschpreech fon de elltre, di fróolait. So, tswischen de hunsricka chprooch familie, hon di en geschpreech gekrinnt wo ma nénne tut: dorrich di blum chpreche. Es wóod so:
Fa di wetta in de chprechung ene sinn hon, harre di lait im geschpreech óch en bissie getsaichtun debai. Awa noore im geschpreech konnt ma chon sich foa chtelle was alles betaite wollt.
Ene eksempel fon en geschpreech dorrich di blum foa de klene khenna in de tsait wo de thee gelóof is:
- Irma, du kannst es net mea glóobe das di Hiliats Lori chon de oks am ónbenne is!
(Fa de ríchtiche sinn se faschtehn: "Irma, du kannst es net mea glóobe das di Hiliats Lori chon am nôo losse is se menstruire!") - Sóod di Tsilli fa sain fróindine iwa'm thee trinke mit de Agnes, di Leonila, di Katrin un di Maria. Leonila antwort chpêttlich:
- Das is wall sicha es griine futta in sainem chtall ans énn kom is!
("Das is wall sicha saine mann nimmi mit si am fechle is!")
All hon se gelacht. Di Agnes sóod:
- Ich menne es weat meh wall di Lori net génn bowre esst!
("Ich menne es weat meh wall di Lori tsu fett is!)
Nommo fill lacherai. Do, is en tsaitche bissie alles ruich geblib bis so tswói oda drai saine siisse the gedrunck harre, do hot es geschpreech sich getsôo tsu krankhéde un kwatscherai. Leonila hot óngefangt:
- Saua's Marlene sainem mann is in di trockend plantóoj gang wal ea hot sich in de léhm gemischt.
("Saua's Marlene sainem mann hot bankarrot gemach wall ea hot sich mit de hurre gemischt").
Alle fróolait hon sich fawunnad. Agnes hot gemennt:
- Nach, de wóod doch ima so fill millie am plantse mit sain fró in alla óode... ...es is negst unnklóbich das de musst sich in de léhm mische!
("Nach, de wóod doch ima foll tsértlichkhéd mit sain fróo uf alla pletsa... ...es is negst unnklóbich das de musst sich mit de hurre mische!")
- Awa dea misst faschtehn das niemand wéhs meh wi das pelussne bobche.
("Awa dea misst faschtehn das niemand wéhs was passiat tswischend fia wend").
Das hot di Katrin gesóod. Glaich hot di Agnes geménnt:
- Wusst dea das de Clara sain motta, di Ana, das di hot kreps bissung am énn fo'm roa gefunn?
("Wusst dea das de Clara sain motta, di Ana, das di hot kreps am óschdórem?").
- Óorem fróo! - Mennt di Leonila. - Dann wet si chon sicha gans fiks an di holts brette gehn!
("Óorem fróo! - Mennt di Leonila. - Dann wet si chon sicha gans fiks chterwe!")
- Nêe! - Antwort di Katrin. - Di sóon do romm das di fróo am kêmische thee am drinke is.
("Nêe! - Antwort di Katrin. - Di sóon do romm das di fróo kêmische terapii am mache is").
- Es kann nommo si tsu de plantóoj bringe! - Mennt di Tsilli.
("Es kann nommo si gesunt mache! - Mennt di Tsilli.)
Maria hot es geschpreech getruckt:
- De hémm léeft alles tswischen de kamma redda, ohne ehl. Maine mann is am chaffe wi ene oks, awa di tsenn fon de kamma redda presse alles.
("De hémm léeft alles in chulde, ohne gellt. Maine mann is am chaffe wi ene oks, awa di faschídene chulde presse alles").
- Och Maria, do is doch ene ausgang: geh an das ehl tippe und beschtell ehl genuch das di kamma redda nomo laicht ónfange se lóofe! - Sóod Leonila.
("Och Maria, do is doch ene ausgang: geh uf di bank, mach en lehnung genuch das alles nomo richtig tsu lóofe geht").
In de gans tsait hon di khenna do debai gesitst, siise thee mit gedrunkt un niks fon dem geschpreech faschtan. Ia, das wóod wal di fróolait dorrich di blum geschproch hon.
---------------------------------
TRADUÇÃO:
Falar através da flor
O que significa isto?
Significa manter uma conversação com outra pessoa diante das crianças e falar palavras 'floreadas' (que tem outro sentido) na conversação para as crianças não entenderem o sentido do que se quer dizer.
Antigamente era bastante comum que, principalmente as mulheres sentavam juntas, na metade da tarde, tomando um chimarrão ou um mate doce, e falavam sobre tudo. Então também aconteciam as conversas sobre doenças, sobre sexo, sobre adolescência, sobre a primeira menstruação das meninas, sobre superstições, sobre fofocas, sobre conjecturas e sobre a vida da vizinhança.
E porque as crianças pequenas tinham que ser cuidadas pela mãe e pela avó, elas tinham que ficar sentadas junto na rodinha de conversação das adultas, as mulheres. Então, naquela época, no meio das famílias de língua hunsrickisch, elas criaram uma forma de se comunicar que chamamos de: falar através da flor. Era assim:
Para as palavras terem sentido na conversação, as pessoas tinham no meio da conversação também alguns gestos de mímica. Mas, somente na conversa também já se podia imaginar o que tudo queria significar.
Um exemplo de conversa através da flor na frente das pequenas crianças enquanto o chimarrão corria:
- Irma, você pode não me acreditar que a Lori Hilgert já 'está amarrando o boi!'
(Para se entender o verdadeiro sentido: "Irma, você pode não me acreditar que a Lori Hilgert já está deixando de menstruar!) - Disse a Cecília ara suas amigas enquanto tomava o chimarrão com a Agnes, a Leonila, a Catarina e a Maria. Leonila respondeu debochando:
- Isto é certamente porque o 'pasto verde em seu paiol acabou!'
("Isto é certamente porque seu marido não transa mais com ela!")
Todas riram. A Agnes disse:
- Eu acho que é mais 'porque a Lori não gosta de comer moranga!'
("Eu acho que é mais porque a Lori é muito gorda!")
Novamente gargalhadas. Então, um tempinho ficou tudo quieto, até que duas ou três tomaram seu mate, então a conversa se extendeu para doenças e fofocas. Leonila começou:
- O marido de Marlene Sauer 'entrou na plantação seca porque ele se envolveu na lama.'
("O marido de Marlene Sauer foi à falência porque se envolveu com prostitutas").
Todas as mulheres se admiraram. Agnes achou:
- Ué, ele sempre 'estava plantando tanto milho com sua mulher em todos os sentidos... ...quase não dá para acreditar de que ele teve que se envolver na lama.'
("Ué, ele sempre estava todo carinhoso com sua mulher em todos os lugares... ...quase não dá para acreditar que ele se envolveu com prostitutas!)
- Mas vocês precisam entender que ninguém sabe mais do que 'o bonequinho de pelúcia'.
("Mas vocês precisam entender que ninguém sabe o que acontece entre quatro paredes").
Isto foi dito pela Catarina. Logo a Agnes palpitou:
- Vocês sabiam que a mãe da Clara, a Ana, 'que ela encontrou mordidas de escorpião no fim do cano?'
("Vocês sabiam que a mãe da Clara, a Ana, tem câncer no reto?")
- Coitada da mulher! - Palpitou a Leonila. - Então ela já certamente bem ligeiro irá 'até às tábuas de madeira'!
("Pobre da mulher! - Palpitou a Leonila. - Então, certamente ela irá morrer ligeiro").
- Não! - Respondeu a Catarina. - Dizem por aí que a mulher 'está tomando chá químico'.
("Não! - Respondeu a Catarina. - Dizen por aí que a mulher está fazendo tratamento por quimioterapia").
- Isto pode novamente levá-la de volta à roça. - Opinou a Cecília.
("Isto pode novamente fazê-la saudável. - Opinou a Cecília").
Maria trocou de assunto:
- Lá em casa tudo anda entre engrenagens sem lubrificação. Meu marido está trabalhando como um boi, mas os dentes da engrenagem pressionam tudo.
("Lá em casa tudo anda em dívidas, sem dinheiro. Meu marido está trabalhando como um boi, mas estas dívidas pressionam tudo").
- Ó Maria, existe aí uma saída: vai até o reservatório de óleo e encomenda óleo o suficiente para que as engrenagens facilmente comecem a andar. - Disse a Leonila.
("Ó Maria, existe aí uma saída: vai até o banco, faça um empréstimo o suficiente para que tudo novamente corra normal¨).
No tempo inteiro as crianças ficavam sentadas junto, tomando mate doce e não entendendo nada da conversa. Sim, isto era porque as mulheres falavam através da flor.
quinta-feira, 4 de fevereiro de 2010
Entrevista em Hunsrickisch com Edmundo, 80 anos
Ouça o áudio melhorado aqui: Hea di fabessadne chtimm do hia:
Graveadne Tekst:
(Edmundo) - ...will ich in April iets mach' (80 ioa), un di tswói tsaite wo ich mit erlebt hon in de sechtsich, sibtsich ioa tsurrick, uf hait is nêegst net se klóobe dróon.
(Pio) - Was is di grehst unnaschit gewehst do de tswischend?
(Edmundo) - Mainstens in de religion!
(Pio) - Religion?
(Edmundo) - Religion!
(Pio) - Hon sich meh, meh religione gekrint?
(Edmundo) - 'Porque' in denna tsaite, wail aaa, wéeste wi di lait fria' noch di klaube harre, gell? Mea hon di klaube faloa hait. Di klaube nimmi das do noch ene Herrgot ecksistire tut.
(Pio) - Is nohr'me di órwed... órwed!
(Edmundo) - Chaffe un chaffe gell, un aaa, un wisse net, un tuhn ima klóowe un wisse net wo das hea kommt, das di krise wo mea hait hon. ...Di wisse net wo das hea kommt!
(Pio) - Hot fill se sóon mit de klóbung?
(Edmundo) - Ia in klóbung, wall di klóbung muss das em fertraue das de Herrgott di Natua erschaft hot, wo di mensche nohre wi carpintera un di Natua destruiad hon, un so waita komm das hea fon das hait di mensche so unntsufride sinn. ...Das di wittrung gut paread, un alles das noch! ...Wi so das aaa, ...fria' wóo alles, kamma sóon, de walt un alles, das wóod alles náckich gewehst, do wóod khen walt...
(Pio) - Ua walt hot geschtan, un di lait hon nohre raus geholl was nodwennich wóod fa se lewe.
(Edmundo) - Nohre raus geholl was wóod fa se lewe. ...Un di hon ach niks me' geént, wall das wóod alles gell 'destruiad' wóod, es hot niks me' geb.
(Pio) - Iets'a fríasch hon di bau're awa fill land óoh fabrennt!
(Edmundo) - Fabrennt! Das wóod di fawehnung. Iets'a di hon das tsu sauwa gehall, dann is di son (komm) di hot di eat fabrennt, un dann is de rehn komm un hot se aus gewescht.
(Pio) - Das wóod dann de ónfang fon dem unnagang.
(Edmundo) - Fo'm unnagang! É, 's wóod de ónfang fom unnagang! ...Un dessend wegend hait hot das fill 'mudiad' gell? ... Das is hait do hia gut gell, blohs di mensche hon de klaube faloa.
(Pio) - Aham.
(Edmundo) - Awa in de wetschaft, in de baurre wetschaft in alles, wi das lewe mist sinn, hot's fill gebessad.
(Pio) - Was wóost du im lewe?
(Edmundo) - hah?
(Pio) - Was wóost du im lewe?
(Edmundo) - Ima noch 'agricultor.
(Pio) - Ima baua.
(Edmundo) - Baua ...baua!
(Pio) - Fa das ganse lewe?
(Edmundo) - Das ganse lewe!
(Pio) - Un, hot's net so ioore geb wo's du fill chwirichkhéede mit gemach host in de kheere?
(Edmundo) - 'Nem, nem fala!' Do net chpreche do driwa was ma do mit gemach hot, will ma net mo' chpreche.
(Pio) - Ia, wi hot ma das dan dorrich gebrun? Hot ma gellt gelehnt, orre hat ma do bissie was únnich dem chtrohsack?...
(Edmundo) - Wéest du, das is so: wenn hait di lait mo' misste chpóore, deere chpóore wi mea fria' chpóore musste, gell, deere mea all faschtrecke im gellt! Klóobst du das mea?
(Pio) - Ia das klóowe ich, gewiss!
(Edmundo) - Deere mea all faschtrecke in gellt, so gut is das hait mit gellt.
(Pio) - Laicht gellt fadine?
(Edmundo) - Ea, laicht gellt se fadine!
(Pio) - Do friasch wóod das chlimm gellt se fadine?
(Edmundo) - Iwa chlimm! ...Do wó' io khen óorwed! ...di bauasch lait harre all
groosse familie, hon all de hémm geschaft un 'mandeere' niks,
(Pio) - Musst alles auf de eat geholl gewe!
(Edmundo) - Alles auf de eat gehollt gewe!
(Pio) - Un dann, di chwain wo getsôo geb sin, di wóore noch net mohl fa de aichne mittel, di wóore fa se fakóofe un so phóo druckcha meh fadine.
(Edmundo) - Ia, di lait hon gell, honn geschlacht óoch,
(Pio) - Fa di kerreb!
(Edmundo) - Fa di kerreb, ia, un dann hon se fa se lewe geb. Di sinn dan sêllich mo' fakóoft geb... Awa wi das sêllich mo' wóod in denna tsait, di unnaschitt... ...wenn's du hóone od hinkle im hoof lóofe hast, hast du ima gelt gehat. Wenn's du hinn gang bist un host...
(Pio) - Óia!
(Edmundo) - Óia! Hosst en kérrebche foll óia ieda woch in di wende getróon, oda hosst phó hinkle oda phó hóone gefang, hosst du kenne dain' ganse 'rancho' mache. Un hait grihst du di gónimmi loss! Das hinnkels fii un di óia grihst du gónimmi loss, di honn khene meh gebrauch da tsu.
(Pio) - Ich hon noch net daine nóome gefrod! Wi héest du?
(Edmundo) - Edmundo Rainaldo Burg.
(Pio) - Un chtammst fon wo?
(Edmundo) - Vila Rik!
(Pio) - Vila Rik fon Harmonii? ...No iach dan, dain lait sin komm iets! Misse mea
das geschpreech an's enn tuhn.
(Edmundo) - Mea tuhn daitsch chpreche, de tut' gravere...
(Pio) - Is am gravere fa in di internet tuh'n.
(Nora) - Aaah!
(Pio) - Iach! ...No iach dann, dankeschehn!
(Edmundo) - Wenn das dann aich lang genuch is...
(Pio) - Io, das is genuch, un, so wi es nomme en mohl geht, tuhn ma nommo en bissie waita fatseele.
(Edmundo) - Ia, un dessend weeche is das alla interessant gell?
(Pio) - Io, io, gewiss!
(Edmundo) - Tuhn ma unsa dings dann aus waita mache, gehn ma unsa televisom lóode un dan fóore mea hémm. Mea wolle noch bissie chaffe!
(Pio) - Loss es dea gut gehn!
(Edmundo) - Ia wohl, fa aich óoch!
---------------------------------------
TRADUÇÃO - IBASETSUNG:
(Edmundo) - ... Em Abril agora comemoro (80 anos), e os dois tempos que eu convivi, de 60, 70 anos atrás não é de se acreditar hoje em dia.
(Pio) - Qual foi a maior diferença neste meio tempo?
(Edmundo) - Principalmente é a religião!
(Pio) - Religião?
(Edmundo) - Religião!
(Pio) - Eles criaram mais, mais religiões?
(Edmundo) - 'Porque' naqueles tempos, porque aaa, sabe, como as pessoas naqueles tempos ainda tinham a fé, não? Hoje nós perdemos a fé. Eles não acreditam que ainda exista um Deus.
(Pio) - É somente trabalho... trabalho!
(Edmundo) - Trabalhar, trabalhar, né, e aaa, e não sabem, e sempre acreditam, e não sabem de onde isto vem, por esta crise que hoje temos. ...Eles não sabem de onde vem isto!
(Pio) - Tem muito a ver com a fé?
(Edmundo) - Sim na fé, porque a fé deve nos dar a certeza de que Deus criou a
natureza, onde os seres humanos somente como carpinteiros destruíram a natureza, e na sequência vem o motivo pelo qual os seres humanos estão tão insatisfeitos. ...Que o tempo ande bem, e tudo o mais! ...Assim com aaa, ...antigamente era tudo, pode-se dizer, o mato e tudo, isto tudo estava descoberto, não existia mato...
(Pio) - Existia mata virgem e as pessoas somente lhe tiravam o necessário para sobreviver.
(Edmundo) - Somente retiravam o que era para sobreviver. ... (refletindo sobre o
momento atual:) E eles também não colhiam mais nada, porque tudo estava, sabe, destruído, não dava mais nada.
(Pio) - Mas antigamente os colonos também queimavam muita terra!
(Edmundo) - Queimavam! Isto era o costume. Agora, eles mantinham isto muito limpo, então vinha o sol e queimava a terra, então vinha a chuva e a lavava.
(Pio) - Então isto era o começo da ruína.
(Edmundo) - Da ruína! É, isto foi o começo da ruína! ...E por isto, hoje mudou tudo bastante não? ...Hoje aqui é bom, né, só que as pessoas perderam a fé.
(Pio) - Sim.
(Edmundo) - Mas nas atividades, nas atividades do colono, em tudo, como a vida deve ser, ela melhorou muito.
(Pio) - O que você foi na vida?
(Edmundo) - Hein?
(Pio) - O que você foi na vida?
(Edmundo) - Sempre ainda agricultor.
(Pio) - Sempre agricultor?
(Edmundo) - Agricultor ...Agricultor!
(Pio) - Por toda a vida?}
(Edmundo) - Toda a vida!
(Pio) - E não houveram anos onde você, nos dribles, passou muitas dificuldades?
(Edmundo) - Nem, nem me fala! Nem me fala a respeito, o que a gente passou, nem se pode falar.
(Pio) - Sim, mas como se superava isto? Se pedia dinheiro emprestado, ou se
tinha algum (dinheiro) embaixo do colchão de palha?...
(Edmundo) - Sabe, é assim: se as pessoas hoje em dia tivessem que poupar, poupassem como nós tínhamos que poupar antigamente, né, nós todos nos sufocaríamos em dinheiro! Você me acredita isto?
(Pio) - Sim, eu acredito isto!
(Edmundo) - Nós todos nos afogaríamos em dinheiro, tão bom é hoje em dia com
dinheiro.
(Pio) - Ganhar dinheiro fácil?
(Edmundo) - Sim, ganhar dinheiro fácil!
(Pio) - Antigamente era difícil ganhar dinheiro?
(Edmundo) - Difícil por demais! ...Não existia trabalho! ...Os colonos todos tinham famílias grandes, todos trabalhavam em casa e não 'exportavam' nada,
(Pio) - Tinha que ser tirado tudo da terra!
(Edmundo) - Tudo tirado da terra!
(Pio) - E então, os porcos que eram criados, não eram para o próprio consumo,
eles eram para serem vendidos e assim arrumar alguns trocadinhos.
(Edmundo) - Sim, as pessoas sabe, também carneavam,
(Pio) - Para o kerbb!
(Edmundo) - Para o kerbb, sim, e então os davam para viver. Então, naquele tempo eram vendidos. ...Mas como era naquele tempo, a diferença... ...se você possuía galos ou galinhas correndo pelo pátio, você sempre tinha dinheiro. Se você fosse lá e tem...
(Pio) - Ovos!
(Edmundo) - Ovos! Você enchia um balainho de ovos e levava toda a semana para a venda, ou pegava algumas galinhas ou alguns galos, você podia fazer todo o seu rancho. E hoje em dia você nem mais consegue se livrar deles. Os frangos e os ovos você não consegue mais se livrar deles, eles não tem mais serventia.
(Pio) - Ainda não perguntei seu nome! Como se chama?
(Edmundo) - Edmundo Rainaldo Burg.
(Pio) - E é natural de onde?
(Edmundo) - Vila Rica!
(Pio) - Vila Rica de Harmonia? ...Pois então, seu pessoal já chegou! Temos que encerrar esta conversa.
(Edmundo) - (Falando para a nora e a neta) Estamos falando em alemão, ele está
gravando...
(Pio) - Está gravando para por na Internet.
(Nora) - Aaah!
(Pio) - Sim, então, obrigado!
(Edmundo) - Se isto então foi comprido que chega para você...
(Pio) - Sim, isto é o suficiente, e assim que der mais uma vez, voltaremos a
conversar mais um pouco.
(Edmundo) - Sim, e por isto é sumamente interessante, não?
(Pio) - Sim, sim, claro!
(Edmundo) - Vamos então finalizar a sequência do nosso negócio, vamos carregar
nossa televisão e então iremos par casa. Ainda queremos trabalhar um pouco!
(Pio) - Passe bem!
(Edmundo) - Sim, e pra você também!
quarta-feira, 20 de janeiro de 2010
Bissie Gelô - Passiat in Forquetinie - Mauricio Pflugseger
Ouça esta história gravada com áudio melhorado aqui:
Hea das graveadne chteck mit fabessarung im audio do hia:
Passiat in forquetinie

Mauricio Pflugseder é músico natural de Lajeado, é compositor de várias musicas e criador de muitas estórias humorísticas gravadas em seus dois CDs (Lachen ist gesund).
Mauricio Pflugseder is ene musikant geboa in Lajeóde, is a sammasetsa fon fiele gesangen un krinda fon fiele humoristiche chpessia gravead in sain tswói CDs (Lachen ist Gesund).
Passiat in Forquetinie
Oh, di hot mich direct in de fuus gestellt. Hat chpass an maine chehne chtiwwle.
O dea lait, alles gut? Nêe, das is net gut, mea hon khen gelt. ...Ia, hait will ich aich en geschicht fatsêele wo passead is in Forquetinhe.
Fria, wi ich un di fróo di eascht tsait faháirat wóore hon mea in Forquetinhe gewohnt. Do iunne im Bauer Eck. Mea harre en chehn wóosche land gehat, ...phua ua walt ummgemach, das beste land wóo unsa gewehst.
...Mea harre dan millie gehat, di wóore so grohs das ma se must mit de aks um hackke. ...So lange millie kollwe harre óon gehat.
Di bettlais bai uns di sin so grohs geb das di affe sin druf gekrawellt un hon de sohme gefress. Cachumbe chtock de wóo gefêalich aus hackke.
Die meascht tsait wóod de chtall foll gewehs un hat aine pine trin gevont. Im Gottes wille noch mohl.
Ich un main fróo sin ima mim de Chips in di plantóoj gefó, haupstêchlich weche de chlimme chlange un de groosse chpinne wo do wóore.
Do mohl ene tóoh sin ich un di fróo in di plantóoj gefó, do hot das óngefang se rêene wi hait so, en wolke bruch is komm. Do sót di fróo:
- Mea gewe io werklich nass! ...Mea fóore chnell dott unnich den tuack chtock, do mit groosse bletta!
Do sin mea io wercklich net nass geb! ...Wi mea wollte tsurrick foóre, wisst dea, dorrich de pass dort im Forquetinhe, iets honn si io en gross brick dott, awa in denna tsait wóod dott khen brick. Di Forquetinia hat so tswói, drai metta wassa gehat. Ich hon chtill gehall mit dem Chips, sóod:
- Fróo, chtai du mohl mo aus! Das dô gibt gefêalich do hia!
Is di fróo mo bissie newe hin gang, ich hon mea das wassa so begukt:
- Óia, do wett dôrrich gefóo!
Sen ich mo hínnasich gefóo, dem Chips sain "quinta reduzida" enngehong, de "guidom" gut fest gehall un do uf de leffel gedreht. De hot gebrummt, de newel is uf gechtii.
Do sóor'ich fa di fróo:
- Geh mo wech to newa dróon!
Ich sin do dôrrich di bach gefóo, du liwa tsait, bist dort uwe uf de barrange, dort uwe in de wêech. De wóo' net, de hon ich ón gefóo! ...Das hot so fênnef minute gedauat bis das wassa mo' nommo samma is komm.
Im Gottes wille noch mohl, ich sin fonne an de Chips gang mohl gucke... De "radiador" wó' wais fon phua "lambari" wo drin geschtoch hon. Am "cardan", maine Chips hot drai "cardan", hon ich an ieda énem so en' sack foll ohle ab gemach, wo sich d'romm gewickellt harre.
An de "pneu" - ich kann net gucke wenn net gewe se tsu kléen - so grosse traíre harre sich fest gefischt gehat. Hinna am chtep do wód khene dróon gewehst. Dot is khen wassa hin komm, wenn net het óoh ene drón gehonk.
Ia, do sin m'a dann hémm.
...En tsait demnô hon ich de Chips fahanndelt uf en "608 tracionado". Das wó' io was ekstras gewêes! Un dan, weche de fill millie wo mea geénnt hon, harre mea fill chwain gehat. Un, ich sin dan ima in Estrela gefóo, un hat so nóin un sibstich, ain un achtsich chwain uf de 608 gelóot, all fon so hunnad tswantsich kilo rom.
Wi ich druff si grid hon? ...hehe, das wó io laicht gewêes: sin hênnasich an de chtall gefóo, hon de "caminion" foll rôo ehl geschut, hon so fuftsen chteck druf getun, sin foa geiód, un dan gebremmst; dan sin si all iwananna gebollat fonne bis an di "cabine". Alls hinnasich gefóo, noch phó druf geiód, nommo foa geiód un gebremmst. Dan hon se gepotselt. Bis di letste, denna muste di chwents ap klemme das ich de deckell tsu grid hon.
Ia, das wó dan chehn gewehs. Main fróo di is io dan ima mit gefóo. Di hat gemennt ich têed das gelt uf en anna plats aus gewe. Das wó io in denna tsaite net so gewêes wi hait.
Also ich sóod:
- Fróo, du macht's hait en gut esse wall das kann lang daure bis mea hémm komme. Das is wait bis mea mo in Estrela gefóo sin, do dôrrich Convent riwa. Chlechte wêeche.
Ia dann, hot di fróo dan so en tippe foll bohne gemach mit charke, chwaine fiis, chwaine ôore, chwaine chwents renn getun, saua kraut gemacht, un fa trinke harre mea so en kann natealich tsukkra prii gemacht.
Mann, mann, mann, das hot so ene klene barullie geb - dea wist wi das is wenn ma fill bohne esse tut - das ima noch meh gekrummt. Do sin mea so en chteck gefóo, do konnt ma es chon net meh aus halle in de "cabine", so hot das gerruch. Di chwain muste sich chehme fon de fróo. Di hat so ene bissie dicke laib gehat, hat de so dan gehoob. Un, wenn'a nidda is gang, dan is de tamp geflôo.
Ich sóod dan so im moment iwa di fróo:
- So, das chegt es mo, raus in di heckke gang!
Dat is die in wald do ronna rinn geschprung, un di beesem raise pem hon sich so aus nanna geleht. Ich hon plos-me nohmo gesihn wi di fróo wó, wi de rock so in di luft is geflôo un is noch so en dêmpfie ufgeschtii. Main Gott noch mohl: harre di bohne mo truck gehat.
Do, fangt di fróo ón se chróie in de heckke romm:
- Hêllef mea! Hêllef mea!
Ich (sin) mo chnell raus un (sin) mo gucke gang. Ia ich komme hin, do sóod si:
- Hêllef mea! Hêllef mea! Dat tiache hot chtachelche.
- Hehehehe, iets chpeast du das óoh chon? Wi ofts sóor'ich: "balwea dich wall 'das ting is tsu wollich un tsu chtachlich?" ...Iets mérreckst du das óch?
- Du dumme khéll, komm mea rechta mohl hellfe! Was mennst du was ich wea?
Do, gukke ich mo so um de putsch romm, ia, do chteht di fróo so uf fia fiis gans betunnat! di wóo so fom garrup bis an de nawell phua gellwe dénn'cha. ...Hat sich uf en chtachel tiia gehockt.
Ménschens Gott noch mohle! Ich sóod:
- Naum Fróo, du órem tiia, hall dich mohl fest an dem chtock do't.
Ich (hon) mo de ene chtíwwel so auf de óschbacke geschtellt, das tiia am chwants geholl un de fróo aus dem keft getsôo. Hon ich mohl gekukt, Heh, am chtachel tiia wóod ken chtachel me dróon, un mause caput.
Im Gottes wille noch mohl, was mache ich mit de fróo? Ich sóod:
- Fróo, blaib mo gans ruich chtehn, ich gehn mo an de "caminion", holle di "alicat" un roppe dea di gellbe dénn'cha.
Do hon ich mich mo hin gehockt, di ganse chtachelcha gerrobt, un de geschtang aus gehall.
Awa das chehnste wó das: an iedem chtachell, hot ene bohne kónn drón gehonk!
----------------------------------------
Mauricio Pflugseder é músico natural de Lajeado, é compositor de várias musicas e criador de muitas estórias humorísticas gravadas em seus dois CDs (Lachen ist gesund).
Mauricio Pflugseder is ene musikant geboa in Lajeóde, is a sammasetsa fon fiele gesangen un krinda fon fiele humoristiche chpessia gravead in sain tswói CDs (Lachen ist Gesund).
TRADUÇÃO
Aconteceu em Forquetinha
Óh, ela me colocou o pé”. Ela se agradou das minhas botas. Olá pessoal, tudo bom? Não ta nada bom, não temos dinheiro. ...Sim, hoje quero lhes contar uma história que aconteceu em Forquetinha.
Antigamente, quando eu e minha mulher estávamos a recém casados, morávamos em Forquetinha. Lá embaixo, no Bauer Eck. Nós tínhamos uma bela terra de várzea, ...desmatado de mata nativa, a melhor terra era a nossa.
...Tínhamos então milharal, eles eram tão grandes que tínhamos que derrubá-los com o machado. ...Espigas deste tamanho eles tinham (mostra).
Os Picão cresciam tanto que os macacos trepavam neles para comer as sementes. Os pés de Guanxuma eram perigoso de derrubar. Geralmente eram ocos e morava uma abelheira dentro deles. Por Deus!
Eu e minha mulher fomos uma vez de jipe até a roça, principalmente por causa das cobras perigosas e das enormes aranhas que ali existiam.
Então um dia fomos eu e minha mulher até a roça e começou a chover assim como hoje, veio um toró d’água. Então a mulher gritou:
- Vamos nos molhar! ...Vamos ligeiro até embaixo daquele pé de tabaco, aquele com folhas grandes!
Então realmente não nos molhamos! ...Quando queríamos voltar, sabem, através do passo do Forquetinha, agora fizeram uma grande ponte lá, mas naquele tempo não tinha ponte lá. O Forquetinha tinha dois, três metros d’água. Parei o jippe e disse:
- Mulher, desembarca! Isto vai ficar perigoso aqui!
A mulher foi para o lado, olhei para a água (enchente):
- Olha, aqui dá pra passar!
Eu fui para trás, engatei a quinta reduzida do jippe, segurei com firmeza o guidom e apertei o acelerador. Ele roncou, a neblina levantou. então eu disse para a mulher:
- Sai aí do lado!
Então atravessei o arroio, meu, até lá em cima do barranco, lá em cima no caminho. Ele não existia, fui eu quem o criei! ...Demorou então cinco minutos até que a água voltasse a se juntar.
Meu Deus, eu fui até a frente do jipe olhar... O radiador estava branco de tantos lambaris que estavam enfiados nele. No cardan, meu jipe tinha três cardam, retirei em cada um, um saco cheio de muçuns que haviam se enrolado neles.
Nos pneus - não posso olhar senão vou diminuí-los - traíras deste tamanho morderam-se nos pneus. Atrás no estepe não tinha nenhum preso. Lá não alcançou a água, porque senão também teria algum pendurado.
Pois bem , então fomos para casa.
...Um tempo depois eu troquei o jipe por um 608 tracionado. Ela era algo especial! Então, por causa da grande quantidade de milho que colhíamos, nós tínhamos muitos porcos. Então, eu sempre ia à Estrela, e tinha 79, 81 porcos carregados na 608, todos em torno de 120 quilos.
Como eu conseguia pô-los lá? ...Heheh, isto era fácil: dava a ré até a pocilga, enchia o caminhão de óleo cru, colocava uns quinze em cima, acelerava para a frente, e então freava; então todos voavam para a frente na cabine. De novo dava a ré, enxotava alguns para cima, novamente corria para frente e freava. Então eles amontoavam. Até os últimos, eu tínha que cortar os rabos para que pudéssemos fechar a tampa.
Sim, isto era bacana. Minha mulher sempre ia comigo. Ela achava que eu gastaria o dinheiro em outros lugares. Naquele tempo não era como hoje.
Então eu disse:
- Mulher faz hoje uma boa comida porque vai demorar até voltarmos. É longe até nos irmos até Estrela através de Conventos e as estradas eram muito ruins.
Sim, então a mulher fez uma panela de feijão com charque, pés de porco, orelhas de porco, acrescentou rabos de porco, fez salada de repolho e par beber fizemos uma jarra de garapa natural.
Homem, homem, homem, isto deu assim um pequeno barulho - vocês sabem quando se come muito feijão - cada vez mais roncou. Então andamos um pedaço, então já não dava para agüentar na cabine, de tanto que cheirava. Os porcos se envergonharam da mulher. Ela tinha assim um abdômen proeminente, então o levantava. E quando ela o baixava, a fumaça subia.
Num momento eu disse para a mulher:
- Pronto, chega! Pra fora, pra macega!
Ela correu morro abaixo para o mato, os pés de vassourinha só se abriam. Eu só vi de novo onde a mulher estava, quando o vestido levantou e uma fumacinha subiu. Meu Deus do céu: Mas esse feijão tinha uma potência!
De repente a mulher começou a gritar no meio das macegas:
- Me ajuda! Me ajuda!
Eu saí o mais rápido que pude e fui ver. Sim, cheguei lá, então ela disse:
- Me ajude! Me ajude! O bichinho tem espinhozinhos.
- Hehehehe, agora você também sente isto? Quantas vezes eu te disse: "depile-se porque esse troço está muito cabeludo e muito espinhento?" ...Agora até você está notando isto?
- Bobalhão, antes, venha me ajudar! O que você acha que eu sou?
Então eu olhei ao redor da moita, sim, aí estava a mulher de quatro completamente 'afetada'. Ela estava da garupa até o umbigo completamente tomada de espinhozinhos amarelos. ...Tinha se sentado sobre um ouriço.
Meu Deus do Céu! Eu disse:
- Então mulher, pobre infeliz, se segura neste pé.
Botei uma bota na bunda dela, segurei o bicho no rabo e arranquei (ele) do fundilho da mulher. Então olhei, o ouriço estava sem espinhos, completamente morto.
Meu Deus do céu, o que faço com você mulher? então eu disse:
- Mulher, fica parada bem quietinha, vou até o caminhão, pego o alicate e te arranco os espinhos amarelos.
Então me sentei e arranquei todos os espinhozinhos e agüentei o fedor.
Mas o mais bonito foi: em cada espinho estava espetado um grão de feijão!
segunda-feira, 4 de janeiro de 2010
Adjetivos - Adjetiiven
Adjetivos
A maior parte dos adjetivos em Hunsrickisch levam no final da palavra ICH. Quando não tem esta terminologia, então dá para descobri-los de acordo com sua colocação nas frases.
Adjetiiven
Di measchte fachte fon de adjetiiven in Hunsrickisch bahalle am enn fon dem wott ICH. Wenn si net so aus gehn, kann ma se raus finne weche sain pletsa in de frósen.
Exemplos - Baispille
Avivado - wiwlich
Ele é um rapaz avivado: nada foge ao seu controle.
De iun is wiwlich: nics raist sainem control aus.
Esfriado - kêlltich
O tempou mostrou um dia esfriado e não saí de casa.
Di tsait hot sich kêltich im tóoh getsaicht un ich sen net de hémm raus gang.
Aguado - wassrich
Esta é uma sopa aguada.
Das is en wassrich sup.
Dengoso - chmuuslich
De nene is so chmuuslich, will ima en kussie hon.
O nene é tão dengoso quer sempre um beijinho.
Açucarado - Tsuckrich
De húnich is tsuckrich.
O mel está açucarado.
Apimentada, provocante - pfêffrich
Das esse is pfêffrich! So will das die hemerrite wiwlich losse.
A comida está apimentada! Assim ela vai deixar as hemorróidas avivadas.
Di fróo is so pfêffrich, das si ima blinnsle tut de menna un di gucke denna noo.
A mulher é tão provocante, a ponto de ela sempre piscar para os homens e eles a seguem com o olhar.
Salgado - saltsich
En saltsich esse is chóode fa de khérwa.
Comida salgada faz mal para o organismo.
Insosso - unnschmacklich
Krankeshauses esse is unnschmacklich.
A comida do hospital é insossa.
Pelado - nackich
Das is so hais, das ich mechte náckich do rom gehn.
Está tão quente, que eu preferiria andar pelado por aí.
Bamboleante - bamblich
Pitt is ima besoff. Dann geht'a (geht ea) ima bamblich dorrich di chtrohs.
Pedro está sempre bêbado. Então ele sempre caminha bamboleante pela rua.
Anêmico - anêemich
Wea khen rot riiwe esst kan anêemisch gewe.
Quem não come beterraba pode ficar anêmico.
Adoentado - krankich
Das brietsich wetta list mich krankich.
Este tempo abafado me deixa adoentado.
Aporcalhado - chwaintsich
De is so chwaintsich das ea net di tsenn bescht eb'a (ea) chloofe geht.
Ele é tão aporcalhado que não escova os dentes antes de dormir.
Fedorenta - chtinkich
De ods fochel fresst chtinkich flaisch.
O urubu come carne fedorenta.
Enraizado - wotslich
Di mandioc chteck sen hittas ioa gans wotslich.
Os pés de aipim este ano estão bem enraizados.
Amarronado - braunlich
Wenn di platanne bém mohl so braunlich werre an de bletta is en tsaiche das di érrebst is komm.
Quando os plátanos ficam com amarronado nas folhas é sinal de que chegou o outono.
Balançante - wacklich
Das is en wacklich bed. Es gérrekst en gans nacht.
É uma cama balançante. Ela range a noite inteira.
Estúpido - estupich
Das wóod so estupich: de hot de eascht saine auto witta geschteckt un demnô noch sain nóos fabroch.
Isto foi tão estúpido: primeiro ele bateu o carro e depois ainda quebrou o nariz.
Desorganizada - chtrupplich
Das is en chtrupplich fróo wall an chtatts si de eascht mohl di khenna uf passe geht si di óia im hinkel chtall uf reffe an de tsait wo di khenna kréesche fon hunga.
Ela é uma mulher desorganizada porque em vez de primeiro cuidar das crianças, ela vai até o galinheiro recolher os ovos enquanto as crianças choram de fome.
Despenteado - chtruppich
Haitsestóohe is di moode do rom chtruppich gehn. Es siet aus wi di guri all khen kemp de hémm herre.
Hoje em dia é moda andar por aí despenteado. Parece que todos os guris não tem pentes em casa.
Esfomeado - begêalich
Bais net so begêalich in das esse wall du bist net fahungat!
Não morda tão esfomeado a comida porque tu não és faminto!
Fascinante - fascinantich
En fascinantich fróo hot mit óngekukt un ich hon tsu ihnes gelêchellt.
Uma mulher fascinante olhou para mim e eu sorri para ela.
Caseira - hauslich
En hauslich fróo past ima so gut uf alles fon de hémm uf, das es aus sied si weat ima de mit am um gehn fa alles uf em plats losse.
Uma mulher caseira cuida sempre tão bem de tudo de casa que parece que ela estivesse sempre lidando com tudo para deixar tudo no lugar.
Esvoaçante - flattrich
En flattrich chmêttalin is iwa mai blume geflôo un hot si all gethatscht.
Uma borboleta esvoaçante voou por sobre minhas flores e tocou-as todas.
Meticuloso - pittslich
An uure chaffe is en pitsslich órwed.
Trabalhar em relógios é um serviço meticuloso.
Concreta - concretich
An de letst Wainacht hot main fróo en concretich aksion getun: si hot ene monats pack esses mittel en óorem famile geb.
No último Natal minha esposa fez uma ação concreta: ela deu um rancho para uma família pobre.
Abobalhado - flabbich
Em flabbich huntche hot di ganse lait beleckt.
Um cachorrinho abobalhado lambeu todas as pessoas.
Perfumada - riichich
Das is di fróo wo ima do rom geht riichich un geférrebt, als si weat en madamm.
Esta é a mulher que sempre anda perfumada e maquiada por aí, como se fosse uma madame.
Espumante - Chaumich
Das wóod ene chehne ónfangs fom ioa. Mea hon all chaumich champanhe getrunkt un uns fakusst un uns frehlich naiioa gewinscht.
Foi um belo início de ano. Todos nós tomamos champanhe espumante e nos beijamos e desejamos feliz ano novo.
