São Sebastião do Caí, Rio Grande do Sul, Brazil

segunda-feira, 3 de maio de 2010

Eclierun - Esclarescimento

Ouça este texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck do hia:


Eclierun:

Fill personen hon mich chon questionead iwa di form wo ich unsere hunsricka daitsch chraiwe, wall si sóon das weat en falsch chraibung form, das es net marken giebt in daitsch an de wétta un das ich in de form wo ich chraiwe tuhn de hunsricka daitsch atrapaliere in sain original form.
Gut, iwa das, hon ich óoch main questionen: weche was hon di lait wo mich crititsire tuhn noch nii ene hunsricka tekst gepléent un hon noch nii en bessa form oda en bekêptnis form gekrint fa di chraibung des chprooch waitahalle?
Es is laicht, wall crititsire is laicht, awa wenn es héest sich gewe fa ene gutes tsu alle, oda fa nics chaffe fa etwas wo soll fa ima blaiwe, alles wett meh chlimma. Un noch wenn es soll en nai form geschribung werde fa ene chprooch wo nohre geschprooch eksistiat.Wenn mea gehn di form fon dem chprooch uf de hoch daitsch setse, chpringt de chprooch fon dem original, un giebt fadaitscht, etwas gans anischta als wi mea es hia chpreche.
Ene ganse laichte eksempel, awa wo di richtich notsion gibt fon dem problem wo is di chraibum betribe ohne di fonetik énnre:
"Di fróo wohnt dort uwe uf dem bérrich in en haus wo meh aus sid als ene chwaineschtall, wall dot lebe unnana hinkle, chwain un lait in dem sêlwiche plats. "
In hunsricka daitsch, ufgelêet an de clássische daitsch gebt es so:
"Dieser frau wo dort über wohnt auf dem berrig in ein haus wo mehr aus siegt alls einer schweinenstall, weil dort leben beinander hinkle, schwein und leute in dem selber platz. "
Es hot gónics se sóon mit de form wo mea do hia chpreche.
Uns're hunsricka daitsch is ene dialekt. Un wenn es so is, es gibt khéhn correct form oda falsch fa de schraiwe wall ea hot khéhn gramatisch un alla formen fa de sich ekspressire sinn waita geschaft gieb dôrrich di chtimm wehrem di ganse sékulem.
Di woahéed is nohre énes: wall es net en oficial chrift form gibt, un wall seine genetste chprooch sistem, fon dem chprooch sich dorrich geholl hot dorrich di ganse sékulem, unsa actual mission is de chprooch halle in sain meascht originell form, chpreche gród so wi unsa foaschtammung hot geschproch un uf das blóod setse di best form fa das de chprooch gelêest giebt un beckept giebt.
In dem sinn, hon ich raus gesucht de hunsricka daitsch uf di portugiesischa fonetisch un emblematisch form setse als so wall nóin un nóintsich protsent fon de lait wo hunsrickisch chpreche, chraiwe de portugiesisch. Es giebt nics meh logisch in dem sinn, wall wen ich wées chraiwe un mich comunikire in portugiesisch, dann wérre ich es óoch wisse chraiwe un mich comunikire in hunsrickisch, wall was énnad is de chprooch un net di pontuatsion un sain chraiwun form.
Ich komme chon tsait meh als tswantsich ioa hunsricka tekste am ufsetse, un ima noch hon ich di hunsricka chrift uf di portugiesischa chraiwun logisch form ufgesetst, wall so, sicha herre unsa lait meh laichtichkhéd fa de chprooch beckeppe wo sain elltre un sain foakomme geschproch hon.
Ich wées das in weltes form kann es bissie incomodire wall ich de chprooch uf di portugiesischa regel form ufgesetst hon, awa, fon de fille leesa wo ich in de gans welt hon, hon ich bis hait noch khéhn reclamatsion grid iwa di form wo ich di facten uf das papia setse.

-----------------------------------

Tradução: Esclarescimento.

Muitas vezes já me foi questionado a forma como eu escrevo o nosso alemão hunsrickisch, dizendo que é uma forma errada de escrever, que não existem acentos no alemão e que do jeito como escrevo atrapalho a língua hunsrickisch na sua forma original de ser.
Bom, quanto a isto, tenho também os meus questionamentos: por que as pessoas que me criticam nunca criaram um texto em hunsrickisch e nunca propuseram uma forma melhor e mais
compreensível de perpetuar nosso alemão através da escrita?
Simplesmente porque criticar é fácil, mas, quando é para se doarem para um bem comum, ou trabalharem de graça em prol de algo que possa ser eternizado, tudo fica muito difícil. Ainda mais se for para criar uma nova escrita para uma língua que só existe falada. Se formos assentar a forma escrita em cima do alemão Clássico, a pronúncia foge do original, vindo a ser 'alemonizada', algo bem diferente da forma como falamos aqui.
Um exemplo bem simples, mas que nos dá a verdadeira noção do problema que é desenvolver uma escrita a fim se sua fonética não mudar:
"Esta mulher mora lá em cima do morro numa casa que mais parece um chiqueiro, pois lá convivem galinhas, porcos e pessoas no mesmo espaço. "
Em alemão hunsrickisch baseado no alemão clássico ficaria assim:
"Dieser frau wo dort über wohnt auf dem berrig in ein haus wo mehr aus siegt alls einer schweinestall, weil dort leben beinander hinkle, schwein und leute in dem selber platz. "
Não tem nada a ver com a forma como nós falamos aqui. Agora, alicerçado no português, esta mesma frase:
"Di fróo wohnt dot uwe uf dem bérrich in en haus wo meh aus sid als ene chwaineschtall, wall dot lebe unnana hinkle, chwain un lait in dem sêlwiche plats."
Nosso alemão hunsrickisch é um dialeto. E, sendo assim, não existe uma forma correta ou errada de escrevê-lo já que ele não tem gramática e todas as formas de se expressar foram
passadas de boca em boca durante todos estes séculos.
A verdade é uma só: como não tem uma forma escrita oficial, e como seu engenhoso sistema de fala, de língua passou estes séculos todos e sobreviveu a tudo, nossa missão atual é de mantermos sua forma o mais original possível da fala, falando tal qual nossos antepassados e colocando no papel a forma melhor de ser lida e interpretada esta língua.
Neste sentido, eu optei por sobrepor a língua hunsrickisch à fonética e emblemática da língua Portuguesa já que 99 por cento das pessoas que falam hunsrickisch escrevem o português. Não existe nada mais lógico neste sentido, afinal, se eu sei escrever e me comunicar em português, também saberei escrever e me comunicar em alemão hunsrickisch, pois o que muda é a língua, mas não a pontuação e a forma de sua escrita.
Venho produzindo textos em alemão hunsrickisch já há mais de 20 anos, e sempre alicercei a língua hunsrickisch na lógica da escrita do português, pois assim com certeza nossas pessoas teriam mais facilidade de assimilarem a língua que seus pais e antepassados falavam.
Sei que em nível de mundo isto pode ter alguns incômodos por eu ter baseado esta língua sobre a regra de pontuação portuguesa, mas, dos inúmeros leitores que possuo no mundo inteiro, até hoje ninguém reclamou sobre esta forma de colocar os fatos no papel.


domingo, 25 de abril de 2010

Bissie Gelô: An de Fakhead Órwed

Ouça este texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck do hia:


An de Fakhead Órwed

Es giebt lait wo net tsufriden sin mit sain órwed. Bessa gesóod, di measchte lait sin net tsufride mit sain órwed. Wen ma do noh geht, un sucht, dan find ma lait wo ráckstich solle tsufride sin mit sain órwed, awa do sin fill wo góned tsufride sin mit denna.
Un wenn ma sich ummdenckte tut, dann wet ma beschtimmt wolle wisse: wo kommt das foa?
Es passead gemena tsait weche de nutsung tsu was tsu fa gelt fadine. Un fillmols chmaise di di lait sich an di eascht órwed wo do tsum foaschain kimmt. Awa, dann kennt'e di doch noch sain lieblings órwed noh gehn. Es passead awa net. Weche was? Das is en frage wo net chlimm is antworte: Gemena tsait gehn di lait net sain lieblings órwed noh, wall si sich akomodiad hon, un wisse wi di órwed wo se tuhn, gemacht giebt. Es is de bang tsu etwas náies gehn un nommo alles nái lenne.
Do sin êtliche lait drunna wo so langsam ónfange di unnwillich órwed se liebe, un blaibe dróhn en gans lebe un mache se gut. Das sinn awa mániche nohre.
Di measchte mache di órwed chlecht wenn si si net liiwe. Awa, es importanste is sóon das di lait wo net an sain liblings órwed sin gewe laichta krank un kenn bis kétsa lewe. Es passiat wall di person di meascht tsait sich net gut fiilt, un sich net gut fiile is chóode fa di gesunthéed.
Noch debai dem gewicht, grihn di kunne dan ab wo bedint gewe fon en person wo net génn an sain órwed is.
Fa dea sihn wi êglich sôwas is, fatseele ich was mohl im restaurant passiat is mit enem kunne wo het wolle was esse. Un wea de bedihnt hot wóod net an sain liblings órwed.
De kunne sóod:
- Mann, bring mea ene pastel!
De knecht, hot góned sich gemescht am plats wo'ra gesitst hot, un hot geantwort:
- De is fon gesta!
- Dann, bring mea ene biff!
- De is fon gesta! - Sód nommo de knecht wo góned sich gemescht hot.
Do sód de kunne schon so halwa beláidicht:
- Bring mea dan ene Sandwisch!!!
- De is óch fon gista!
De kunne wust net was sóon. De wód ganz ohne richtung. De knecht hot do waita gesitst, an de tsaitung geplettat wi góniemand dort im restaurant weat. Awa, wall de kunne foll hunga wód, ho'rra nochmol probiat:
- Du wésst doch wênich ene tella mit bohne un ráiss hon fa mich, net?
- Gewiss! - antwort de knecht. - Is awa óoch fon gista!
Do is de kunne awa behs gib. Do sóora:
- Wi mache ich es dann fa etwas fon háit do bedient grihn?
- Ai, komm moie! - Antwort de knecht.

-----------------------------------------

Tradução: No Serviço errado

Tem pessoas que não estã satisfeitas com o seu trabalho. Melhor dito, a maioria das pessoas não estão satisfeitas com o seu trabalho. Se a gente vai atrás, e procura, então se encontra pessoas que simplesmente estão realizadas com o seu trabalho, mas também muitas pessoas não estão satisfeitas com o que fazem.
E quando a gente pensa a respeito, então com certeza gostaria de saber: de onde vem este problema?
Geralmente isto acontece por causa da necessidade de ganhar dinheiro. E muitas vezes as pessoas se atiram no primeiro emprego que aparece. Mas, elas poderiam ainda seguir seu trabalho de preferência. Mas isto não acontece. Por que? Esta é uma pergunta que não é difícil de responder: geralmente as pessoas não trabalham no que gostam porque se acomodaram, e sabem como realizar o trabalho que aprenderam. É o medo de enfrentar uma novidade e aprender tudo de novo.
Tem algumas pessoas que acabam gostando do trabalho que não lhes agradava, ficam a vida toda neste trabalho e o fazem com qualidade. Mas, são só alguns.
A maioria faz um trabalho ruim quando não o amam. Mas, o mais importante é dizer que as pessoas que não estão no seu trabalho de preferência adoecem mais e até tem vida mais curta. Isto acontece porque a pessoa geralmente não se sente bem, e não se sentir bem faz mal para a saúde.
Junto a isto, o que pesa são também as pessoas que são lesadas por quem não gosta de sua profissão.
Para vocês verem como é feio isto, vou contar a história que aconteceu num restaurante, onde entrou um cliente que queria se alimentar. E quem o atendeu, não estava na sua verdadeira profissão.
O cliente disse:
- Senhor, me traga um pastel!
O garçom nem se mexeu do lugar onde estava sentado, respondendo:
- Ele é de ontem!
- Então me traga um bife!
- Ele é de ontem! - Disse mais uma vez o garçom sem se mexer.
Então disse o cliente já meio chateado:
- Então me traga um sanduíche!!!
- Este també é de ontem!
O cliente não sabia o que dizer. Estava completamente desnorteado. O garçom continuou sentado ali, folheando o jornal como se ninguém estivesse no restaurante. Mas, como o cliente estava faminto, tentou mais uma vez:
- Você provavelmente deve ter um prato de feijão e arroz para mim, não?
- Sim! - Respondeu o garçom. - Mas também é de ontem!
Então o cliente ficou brabo. Então disse:
- Como edu faço então para ter servido algo de hoje?
- Então vem amanhã! - Respondeu o garçom.

sábado, 3 de abril de 2010

Bissie Gelô: Phoda Feltz Chtecka nº 4

Phoda Feltz chtecka numma fia
Ouça este texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck do hia:



PHODA FELTZ CHTEKA Nº 4

Besoffne un phódre sin tsw0i elemente wo, wen ma se tsu samma mischt, is de ratau fértig.
So, wolle mea mo es uns foa sihn weche was sôwas passiad. Ich ménne es weat wall di besoffne ken mohs hon in sain chprecherái, un so, fillmo grihn di phódre se heere was si net wollte heere.
Ene gute tóh, mitwoch's móinds wód di kérrich uff. Alles leia, ruich un gemiedlich. Uf émol, chtollbad so ene besoffne man in di kérrich un geht bis an de ónfang fon em corredoa, glaich foa em altar. Do, knied ea sich so chepp an di tritt un fengt ón mit hatte hauerái uf di chténn se kloppe, demnô uf di brust:
Fatta, ...sohn, ... hái, iiic, ooopa! ...iiic, hái, lige Gaist, AAAA, ic, Amen!
Iwa em kráits mache is saine hut uf di sait gewenselt. Ea tatscht em nô un raft ea uf mit chwirichkhéde eb ea waita beht:
Gottes im himmel noch mohl, is do aaaaalles bamblich! ...AAAwa ich, iiic, sin do hia fa mich ensch...uldige wal... ich hat faschproch ted, %c, di woch net trinke!
Alles ruich. Nohre in de sacristái heat ma bissie barulie fon iemand wo filaicht alles in órtnung am tun weat. De besoffne chtáibt sich mit de rechts hand un sed waita:
- Nach, Gottes! ...Ich sinn am wóde! ...Ic, wômmo! Só mo was!
Alles ruich. Sogó in de sacristái is alles ruich geblib. De besoffne chprecht waita:
Nach, nach, nach! ...ic, so is chlimm ich mit dea um gehn! ...Ich mache was fakead un du sehst gónics defon? ...Só mo was!
Alles ruich. Phóda Feltz, wo in de sacristai es tsaich in órtnung am reffe wód, hot dem besoffne sain chróierai net aus gehall. Do, is ea raus in di kérrich kom un sód fa de Dilo, de besoffne:
- Dilo, liwa catolic: Gottes is iets am rue fa uns sain kraft un saine segne ende woche giebe. Es helleft nics du do chróie, Gottes chleeft gans tief un giebt net wach.
De Dilo sód do:
- Putsche noch mohl! ...iiic, un ich hat gement Gottes weat fia..., chiii, ic, ...fia un tswántsich uns am ...chohne!
Do is ea bamblich uf geschti un is fort gang.

**********************

Ende woch. Sontags móinds in de Mess, wód de phóda Feltz chon am ónfenge, do kimt de bámbliche Dilo gans besoff in di kérrich rin geschlicht. Ea hot "gumoie" fa di ganse lait gesód, un sich in de ekk an ene palge fest gekutscheld.
An de Predich, wall de phóda Feltz mechtich beláidicht wód mit de chtolerai in de comunited, sód:
- Liwa lait! Unsa chtad is en chen plats, foll mit gesunte lait, gut esse, gut luft un gutte wille. Awa, so lamsam grihn ma etwas fa se crititsire.
Dilo hot fon sainem ekk nohre alles beobacht un de phóda gehead mit interesse. Phóda Feltz chpricht waita:
- Ich bin nohre so tief beláidicht mit de laus bube wo hehlich di lait faschtohle un hinnagehn. Ich bin auch sicha das hia, in dieses kirch, kaine fon de sott bube debai is. Wolle mea mal di proof mache: wea chon mohl geschtohlt hot, chtai uff!
All sin se sitse geblieb. De Dilo hot um sich rom gekukt fon em plats wo ea geschtan hot, do sóra chpliisich:
- Putsche, phóda! Sin nohre mea tswói iwrich geblieb!
(Ieda elichkaite sin nua cointsidense).

------------------------------------

TRADUÇÃO:

Histórias do Padre Feltz número 4

Bêbados e padres são dois elementos que quando a gente mistura, a bagunça está feita.
Então, vejamos porque isto acontece. Eu acredito que é porqu os bêbados não tem medida em suas palavras e assim, muitas vezes os padres acabam ouvindo o que jamais ouviriam.
Um belo dia, quarta de manhã a igreja estava aberta. Tudo vazio, silencioso e calmo. De repente, vem tropeçando para dentro da igreja um bêbado, vai cambaleando até o início do corredor, defronte do altar. Então, ele se ajoelha torto no degrau e começa com batidas altas do sinal da cruz na testa, depois no peito:
- Pai, ...filho, ...iiic, ops, ...iiic, espírito santo, aaaaa, amém!
Durante o sinal da cruz seu chapéu rolou para o lado. Ele tateou em sua direção, o apanhou com dificuldades enquanto continuou a rezar:
- Meu Deus do céu, como tudo está bamboleante! ...Mas eu, iic, estou aqui para me ....desculpar porque... prometi ...iic... que não iria beber esta semana!
Tudo quieto. Só na sacristia se ouvia um pouco de barulho de alguém que, talvez, estivesse colocando tudo em ordem. O bêbado se apóia com a mão direita e continua a falar:
- Então, Deus! ...Estou esperando! ...Iiic, vamos! Me diz algo!
Tudo quieto. Até na sacristia tudo silenciou. O bêbado continuou falando:
- Então, então, então! ...ic, assim é difícil de lidar contigo! ...Eu cometo um erro e tu não dizes nada a respeito? ...diga algo!
Tudo quieto. Padre Feltz que se encontrava na sacristia colocando tudo no lugar, não aguentou as lamúrias do bêbado. Então ele saiu para a igreja e disse para o Dilo, o bêbado:
- Dilo, prezado católico: Deus está repousando agora para dar sua força e sua bênção no final de semana. Não adianta você gritar, Deus dorme profundamente e não vai acordar.
O Dilo dissen então:
- Poxa! ...iiic, eu achei que Deus estava 24 horas nos protegendo!
Então ele levantou e saiu cambaleando.

*****************

Fim de semana. Domingo de manhã na missa, o padre Feltz já estava iniciando quando o Dilo entrou na igreja cambaleando. Ele disse "bom dia" a todas as pessoas e foi se escorar num pilar no canto.
Durante o sermão, porque o padre Feltz estava muito magoado com a roubalheira na comunidade, disse:
- Prezados! Nossa cidade é um belo lugar, repleto de gente saudável, boa comida, bom ar e boa vontade. Mas, devagar estamos tendo algo para criticar.
Dilo ficou do seu canto observando tudo e ouvindo o padre com interesse. Padre Feltz continuou:
- Eu só estou profundamente magoado com os malandros que robam as pessoas e as traem. Também estou certo de que aqui, nesta igreja, nenhum rapaz desta estirpe está presente. Vamos fazer a experiência: se alguém daqui já roubou alguma vez, levante!
Todos ficaram sentados. O Dilo olhou ao seu redor dali onde estava parado, então ele disse sagazmente:
- Poxa, padre! Sobramos só nós dois!
(qualquer semelhança é mera coincidência).

segunda-feira, 22 de março de 2010

Verbos: Conjugação do verbo SER

Ouça esta gravação aqui: Hea das graveadne chteck do hia:



Verbo Ser - atendendo a pedido de visitante do blog.

Recebi recentemente um email onde me pediram para conjugar o verbo SER. Já existe esta conjugação dentro deste blog, mas como a pessoa também pediu exemplos, resolvi reeditar este verbo, afinal, considerando sua importância entre todos os verbos, o verbo SER é um dos mais usados.

Verb Senn - am bedine en bidung fon enem réesa in dem blog.

Ich hon kétslich ene email bekomm wo di mea fallang hon fa de verb senn conjugire. Es giebt schon di conjugatsion in diesem blog, awa wall di person óoch eksemple fallangt hot, honn ich mea foa geholl nochmol dieser verb bringe, ausa des, iwaholle di importans in alla verben, de verb SENN is ene fon de measchte benutste.

Conjugatsion:

Presente:

Ich senn
du bist
de is
mea senn
dea sait
di senn

Pretérito:

ich wóod
du wóost
de wóod, de is
mea wóore
dea wóod
di wóore

futuro:

Ich will senn
du willst senn
de will senn
mea wolle senn
dea wollt senn
di wolle senn

Gerúndio:
am senn, am gewe

Particípio:
gewees.

Exemplos: Baischpille:

Presente:

Ich senn khéene chlechte mann! Ich mache nua was richtich is!
Não sou um homem mau! Só faço o que é certo!

Du bist ene molles kopp!
Tu és um, cabeça-de-bagre (frouxo)!

De is hungrich uf gelt, awa is in di bank gang un hot khéene nickel gehob!
Ele é fominha por dinheiro, mas foi no banco e não levantou nenhum centavo!

Mea senn di wo unsa plantóoj halle.
Nós somos os mantenedores de nossa roça.

dea sait all interessant: uf wasfa krankhéd hat dea wercklich gerrêht?
Vocês são todos interessantes: sobre qual doença vocês estavam falando?

Di senn main libste blume.
Estas são minhas flores prediletas.

Pretérito:

Ich wóod ene gute knecht. Awa de hérr hot mich net falôont.
Eu fui um bom empregado. Mas o patrão não me valorizou.

Khehne chwemma wóod so fics als du wóost.
Nenhum nadador foi tão rápido quanto tu foste.

Wi di wowo geschtorreb is, wóod de an bauerai am chaffe.
Quando a vó morreu, ele era pedreiro.

Nimmand in khêechle chpillerai wóod so fanatisch als mea wóore. Es hot ima brige geb.
Ninguém no jogo de pinos foi tão fanático quanto nós éramos. Sempre dava briga.

Dea said so chplíinsich das ich ménne das dea wóod am chtohle im chpill!
Vocês são tão vivazes que eu acho que estavam roubando no jogo!

Di wóore khene gute eksempel: alles hot net gerrutscht.
Eles não eram um bom exemplo: nada dava certo.

Futuro:

Main land is so gut das es will en land foll plantserai senn.
Minha terra é tão boa que ela será uma terra cheia de plantações.

Du willst mein dochta senn. So, komm gut enngetróon in main haus un mach dieses daines haus.
Tu serás a minha nora. Portanto, seja bemvinda em minha casa e faça dela a sua casa.

Alles sied aus das de will meine beste fróind senn, wall ea alla fróindschaft mea am gewe is.
Tudo indica que ele será meu melhor amigo, porque ele está me propondo toda a amizade.

Mea wolle di easchte senn wo das fest ónfenge.
Nós seremos os primeiros a iniciar a festa.

Am tóoch dem fest, dea wollt ima dei easchte tantser senn!
No dia da festa vocês sempre serão os primeiros dançarinos!

Di wolle senn saine aichne natua!
Eles serão sua própria natureza!


Gerúndio:
am senn:

am gewe:

De wóod getróon am senn fon lait fon sainem partai.
De wóod getróon am gewe fon lait fon sainem partai.
Ele estava sendo carregado por pessoas de seu partido.

Particípio:
gewees:

Niemand wóod dort gewees wi die fróo am farrikt gewwe wóod.
Ninguém tinha estado lá quando a mulher estava ficando louca.


quinta-feira, 18 de fevereiro de 2010

Hin un Hea: Dorrich di Blum Chpreche

Ouça este texto gravado aqui: hea de graveadne tekst do hia:



Dorrich di blum chpreche

Was betait das?
Es betait en geschpreech halle mit en anna person foa de khenna, un blumiche wétta chpreche in de chprechung fa di khenna net faschtehn was ma menne wollt.
Friasch wóod das gans gemeen gewêes das hauptsêchlich di frólait sich baisama gesetst hon, in em halwe mittach, ene thee getrunck hon oda ene sisse thee, un geschproch hon iwa alles. Dan hot es óoch di geschpreecha geb iwa krankhéde, iwa séks, iwa muhle iore, iwa di medcha sain khenna un sain menstruatsion, iwa óbaklóbunge, iwa kwatscherai, iwa supositsionen un iwa nochbere's lewe.
Un, wall dan di klene khenna muste uffgepast gewe fon de mámai un fon de wowo, muste si sich debai setse una dem geschpreech fon de elltre, di fróolait. So, tswischen de hunsricka chprooch familie, hon di en geschpreech gekrinnt wo ma nénne tut: dorrich di blum chpreche. Es wóod so:
Fa di wetta in de chprechung ene sinn hon, harre di lait im geschpreech óch en bissie getsaichtun debai. Awa noore im geschpreech konnt ma chon sich foa chtelle was alles betaite wollt.
Ene eksempel fon en geschpreech dorrich di blum foa de klene khenna in de tsait wo de thee gelóof is:
- Irma, du kannst es net mea glóobe das di Hiliats Lori chon de oks am ónbenne is!
(Fa de ríchtiche sinn se faschtehn: "Irma, du kannst es net mea glóobe das di Hiliats Lori chon am nôo losse is se menstruire!") - Sóod di Tsilli fa sain fróindine iwa'm thee trinke mit de Agnes, di Leonila, di Katrin un di Maria. Leonila antwort chpêttlich:
- Das is wall sicha es griine futta in sainem chtall ans énn kom is!
("Das is wall sicha saine mann nimmi mit si am fechle is!")
All hon se gelacht. Di Agnes sóod:
- Ich menne es weat meh wall di Lori net génn bowre esst!
("Ich menne es weat meh wall di Lori tsu fett is!)
Nommo fill lacherai. Do, is en tsaitche bissie alles ruich geblib bis so tswói oda drai saine siisse the gedrunck harre, do hot es geschpreech sich getsôo tsu krankhéde un kwatscherai. Leonila hot óngefangt:
- Saua's Marlene sainem mann is in di trockend plantóoj gang wal ea hot sich in de léhm gemischt.
("Saua's Marlene sainem mann hot bankarrot gemach wall ea hot sich mit de hurre gemischt").
Alle fróolait hon sich fawunnad. Agnes hot gemennt:
- Nach, de wóod doch ima so fill millie am plantse mit sain fró in alla óode... ...es is negst unnklóbich das de musst sich in de léhm mische!
("Nach, de wóod doch ima foll tsértlichkhéd mit sain fróo uf alla pletsa... ...es is negst unnklóbich das de musst sich mit de hurre mische!")
- Awa dea misst faschtehn das niemand wéhs meh wi das pelussne bobche.
("Awa dea misst faschtehn das niemand wéhs was passiat tswischend fia wend").
Das hot di Katrin gesóod. Glaich hot di Agnes geménnt:
- Wusst dea das de Clara sain motta, di Ana, das di hot kreps bissung am énn fo'm roa gefunn?
("Wusst dea das de Clara sain motta, di Ana, das di hot kreps am óschdórem?").
- Óorem fróo! - Mennt di Leonila. - Dann wet si chon sicha gans fiks an di holts brette gehn!
("Óorem fróo! - Mennt di Leonila. - Dann wet si chon sicha gans fiks chterwe!")
- Nêe! - Antwort di Katrin. - Di sóon do romm das di fróo am kêmische thee am drinke is.
("Nêe! - Antwort di Katrin. - Di sóon do romm das di fróo kêmische terapii am mache is").
- Es kann nommo si tsu de plantóoj bringe! - Mennt di Tsilli.
("Es kann nommo si gesunt mache! - Mennt di Tsilli.)
Maria hot es geschpreech getruckt:
- De hémm léeft alles tswischen de kamma redda, ohne ehl. Maine mann is am chaffe wi ene oks, awa di tsenn fon de kamma redda presse alles.
("De hémm léeft alles in chulde, ohne gellt. Maine mann is am chaffe wi ene oks, awa di faschídene chulde presse alles").
- Och Maria, do is doch ene ausgang: geh an das ehl tippe und beschtell ehl genuch das di kamma redda nomo laicht ónfange se lóofe! - Sóod Leonila.
("Och Maria, do is doch ene ausgang: geh uf di bank, mach en lehnung genuch das alles nomo richtig tsu lóofe geht").
In de gans tsait hon di khenna do debai gesitst, siise thee mit gedrunkt un niks fon dem geschpreech faschtan. Ia, das wóod wal di fróolait dorrich di blum geschproch hon.

---------------------------------

TRADUÇÃO:

Falar através da flor

O que significa isto?
Significa manter uma conversação com outra pessoa diante das crianças e falar palavras 'floreadas' (que tem outro sentido) na conversação para as crianças não entenderem o sentido do que se quer dizer.
Antigamente era bastante comum que, principalmente as mulheres sentavam juntas, na metade da tarde, tomando um chimarrão ou um mate doce, e falavam sobre tudo. Então também aconteciam as conversas sobre doenças, sobre sexo, sobre adolescência, sobre a primeira menstruação das meninas, sobre superstições, sobre fofocas, sobre conjecturas e sobre a vida da vizinhança.
E porque as crianças pequenas tinham que ser cuidadas pela mãe e pela avó, elas tinham que ficar sentadas junto na rodinha de conversação das adultas, as mulheres. Então, naquela época, no meio das famílias de língua hunsrickisch, elas criaram uma forma de se comunicar que chamamos de: falar através da flor. Era assim:
Para as palavras terem sentido na conversação, as pessoas tinham no meio da conversação também alguns gestos de mímica. Mas, somente na conversa também já se podia imaginar o que tudo queria significar.
Um exemplo de conversa através da flor na frente das pequenas crianças enquanto o chimarrão corria:
- Irma, você pode não me acreditar que a Lori Hilgert já 'está amarrando o boi!'
(Para se entender o verdadeiro sentido: "Irma, você pode não me acreditar que a Lori Hilgert já está deixando de menstruar!) - Disse a Cecília ara suas amigas enquanto tomava o chimarrão com a Agnes, a Leonila, a Catarina e a Maria. Leonila respondeu debochando:
- Isto é certamente porque o 'pasto verde em seu paiol acabou!'
("Isto é certamente porque seu marido não transa mais com ela!")
Todas riram. A Agnes disse:
- Eu acho que é mais 'porque a Lori não gosta de comer moranga!'
("Eu acho que é mais porque a Lori é muito gorda!")
Novamente gargalhadas. Então, um tempinho ficou tudo quieto, até que duas ou três tomaram seu mate, então a conversa se extendeu para doenças e fofocas. Leonila começou:
- O marido de Marlene Sauer 'entrou na plantação seca porque ele se envolveu na lama.'
("O marido de Marlene Sauer foi à falência porque se envolveu com prostitutas").
Todas as mulheres se admiraram. Agnes achou:
- Ué, ele sempre 'estava plantando tanto milho com sua mulher em todos os sentidos... ...quase não dá para acreditar de que ele teve que se envolver na lama.'
("Ué, ele sempre estava todo carinhoso com sua mulher em todos os lugares... ...quase não dá para acreditar que ele se envolveu com prostitutas!)
- Mas vocês precisam entender que ninguém sabe mais do que 'o bonequinho de pelúcia'.
("Mas vocês precisam entender que ninguém sabe o que acontece entre quatro paredes").
Isto foi dito pela Catarina. Logo a Agnes palpitou:
- Vocês sabiam que a mãe da Clara, a Ana, 'que ela encontrou mordidas de escorpião no fim do cano?'
("Vocês sabiam que a mãe da Clara, a Ana, tem câncer no reto?")
- Coitada da mulher! - Palpitou a Leonila. - Então ela já certamente bem ligeiro irá 'até às tábuas de madeira'!
("Pobre da mulher! - Palpitou a Leonila. - Então, certamente ela irá morrer ligeiro").
- Não! - Respondeu a Catarina. - Dizem por aí que a mulher 'está tomando chá químico'.
("Não! - Respondeu a Catarina. - Dizen por aí que a mulher está fazendo tratamento por quimioterapia").
- Isto pode novamente levá-la de volta à roça. - Opinou a Cecília.
("Isto pode novamente fazê-la saudável. - Opinou a Cecília").
Maria trocou de assunto:
- Lá em casa tudo anda entre engrenagens sem lubrificação. Meu marido está trabalhando como um boi, mas os dentes da engrenagem pressionam tudo.
("Lá em casa tudo anda em dívidas, sem dinheiro. Meu marido está trabalhando como um boi, mas estas dívidas pressionam tudo").
- Ó Maria, existe aí uma saída: vai até o reservatório de óleo e encomenda óleo o suficiente para que as engrenagens facilmente comecem a andar. - Disse a Leonila.
("Ó Maria, existe aí uma saída: vai até o banco, faça um empréstimo o suficiente para que tudo novamente corra normal¨).
No tempo inteiro as crianças ficavam sentadas junto, tomando mate doce e não entendendo nada da conversa. Sim, isto era porque as mulheres falavam através da flor.