São Sebastião do Caí, Rio Grande do Sul, Brazil

domingo, 22 de fevereiro de 2009

Aprendendo o Hunsrickisch 34 - Verbo Sonhar - Tréeme

CONJUGAÇÃO DO VERBO SONHAR - TRÉEME (OU: TRÓOME)
Ouça este texto aqui: hea das chteck do hia:

PRESENTE: Ich tréeme, du tréemst, de tréemt. Mea tréeme, dea tréemt, di tréeme.
Como eu falei no título, pode ser conjugado assim também: Ich tróome, du tróomst, de tróomt. Mea tróome, dea tróomt, di tróome.

PRETÉRITO: Ich hon getréem, du host getréemt, de hot getréemt. Mea hon getréem, dea hot getréemt, di hon getréemt.

PRETÉRITO IMPERFEITO: Ich het getréemt, du hest getréemt de het getréemt. Mea herre getréemt, dea het getréemt, di herre getréemt.

FUTURO DO PRESENTE: Ich will tréeme, du willst tréeme, de will tréeme. Mea wolle tréeme, dea wollt tréeme, di wolle tréeme.

FUTURO DO PRETÉRITO: Ich mecht tréeme, du mechst tréeme, de mecht tréeme. Mea mechte tréeme, dea mecht tréeme, di mechte tréeme.

GERÚNDIO: am tréeme, (am tróome)

PARTICÍPIO: Getréemt (getróomt).


EXEMPLOS:

Sonhei que minhas férias seriam de dias só de sol.
Ich hon getréemt das main ferie wehre nore sonne tóohe.

Sempre que a vida lhe sorri, ele sonha em ter sucesso no futuro.
Ima wenn es lebe em lacht, tut ea tréeme success hon im futua.

Se tivesse uma vida mais folgada ele sonharia mais em ter um dia seu carro próprio.
Wenn ea en frosches lebe het, mecht ea meh tréeme ene tóoh saine áichne auto hon.

Eles estão sonhando sobre o seu salário.
Di sen am tréeme iwa saine lohn.

Se eu sonhasse que era tão linda a sua casa na praia, já o teria visitado mais vezes.
Wenn ich getréemt het das sain haus am mea so chehn weat, herre ich dich chon meh mohls besuucht.

Ela está sonhando com o resultado do concurso.
Si is am tréeme iwa de resultód fom concurs.

Todos os que sonham com um futuro melhor, um dia alcançam.
All wo tréeme mit ene bessre futua, ene tóoh komme se tsu dem.

Eu tenho um sonho: ser feliz e viver tranquilamente.
Ich hon ene tróom: froh senn un fraiwillich lewe.

Minha mulher sonha demais: quer viver no paraíso.
Main fróo tréemt tsu fill: si will im paradiis lewe.

quarta-feira, 18 de fevereiro de 2009

Bissie Gelô - Di Kuss - Tradução

O BEIJO

Em todos os tempos no mundo sempre aconteceu que para as pessoas que tem um

negócio, fizeram algo para trazer mais pessoas para o seu negócio.
Assim, em certos negócios é imaginado o que fazer para ele correr melhor. Assim

muitos descobrem que um bom caminho é abaixar o preço das mercadorias, pois assim as

pessoas aparecem para comprar.
Outros negociantes descobrem que é bom apresentar artigos de qualidade, então as

pessoas vem por causa da qualidade destes artigos. Então, às vezes, eles até perdem

dinheiro em alguns produtos, mas, porque é chamariz de clientes, ainda dá um bom negócio.
Ainda existem os que acham que quando se oferece um bom atendimento, que isto

também atrai a clientela. E isto é uma verdade: As pessoas simplesmente querem ser bem

atendidas. Se pode dizer que hoje em dia um dos maiores trunfos é atender bem as pessoas.

Elas sempre voltam.
Mas, no vale Klapper, um negociante descobriu uma maneira boa para atrair os

clientes. Ele contratou uma linda loura para trabalhar com ele no negócio. E quem gastasse

mais de cem reais na loja ganharia um beijo.
Estava escrito na frente da loja: "COMPRE ACIMA DE CEM REAIS E GANHE UM BEIJO DA

CECÍLIA!"
As pessoas logo viram que era linda a loira que atendia ali, e certamente, após

gastarem cem reais, ganhariam um beijo.
Então entrou um rapaz, olhou para a loura, observou seus peitos, se lambeu e

começou a gastar.
Era difícil chegar a cem reais. Ele já tinha comprado de tudo e ainda faltava para

chegar a tanto dinheiro. Entrão ele ainda comprou linha branca para a mãe, um par de

tamancos de madeira para a vô, uma carteira para o pai já que logo ele estaria de

aniversário e duas agulhas de crochê para a namorada. A conta chegou em noventa e oito

reais. Assim, ele com os olhos só nos peitos da loira, com o beijo na cabeça, ainda pensou

um pouco, então chegou a mais algo: precisava de um isqueiro para ligar o fogão. O fósforo

era muito caro.
Então ele comprou isto. A conta chegou a cento e quatro reais. Então ele disse

ligeiro:
- Então? Ganho agora meu beijo?
- Certamente! - Respondeu a bela garota loura. - Então ela chamou:
- Vovó! Vem cá! Tem mais um abobado destes que quer ser beijado por você! Ele

gastou mais de cem reais.
(Cada semelhança é mera coincidência).

Bissie Gelô - Di Kuss

Ouça este texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck hia:


DI KUSS

In de ganse tsaite in de wellt is es ima passiat das di lait wo en gescheft honn, etwas getun honn fa meh lait bai bringe in das gescheft.
So, in alla faschiedene geschefta, wet gepléent was mache fa es bessa lóofe. So
finne fill raus, das ene gute weech in dem práiss is de práiss fon de article niedra mache wall so komme meh lait bai fa se kóofe.
Andere geschefts menna finne raus das es gut is wenn si fon de beste article bai
stelle, das di lait kóofe komme weche de kwalitet des article. Dan alsmohls, falêere si bis gelt an êtliche article, awa wal es ene rufung des kunne is, dan giebt es noch en gut gescheft.
Es giebt noch di wo ménne wenn am gescheft en gut bedienung ón gebot giebt, es ted óoh kunne bai bringe. Un das is en wôachéd: di lait wolle émfach gut bedient gewe. Ma kann sóon das haitsestóoche enes fon de beste kunste is di lait gut bediene. Si komme ima tsurrick.
Awa in Klappatól, hot ene geschefts mann ene gute austruck raus gefunn fa di kunne bai bringe. Ea hot en chehn blond medche ón genómm fa bai ihnem im gescheftshaus chaffe.
Un, wea ted meh wi hunnad mill in sainem gescheft gastire, grecht en kuss.
Do hot foa em geschefts haus geschtann: “KÓOF FA MEH WI HUNNAD MILL, DAN FADIENST DU EN KUSS VON DE TSILL!”
Di lait honn glaich gesihn das do das chehnes blondes medche am bediene weat, un, sicha noh hunnad mill gastire, grechte si en kuss.
Do is ene bub renn komm, hot no dem blondes medche gekukt, sain bruste beôbacht, sich belekt, un hot óngefang se gastire.
Es wód chlimm an hunnad mill komme. Ea hat chonn alles kóft un hot noch gefehlt fa an so fill gelt komme. Do, horra noch waisse tswénn kóft fa di muddi, ene phóo holts chlappe fa di wowo, ene pottmonêe fa de pabai wall ea glaich gebuats tóh het un tswói hegel nodle fa sain chetsie. Di rechnung is an acht un nóintsich mill komm. So, ea mit de auge nohre uf dem blond medche sain brust, un mit de kuss im kopp, hot noch bissie gedenkt, do is ea an noch was komm: ea must de hémm noch ene iskêre honn fa de oofe ón chteche. Es fossfaia wód tsu daia.
Do hot ea es kóft. Di rechnung is an hunnad fia mill gang. Do sóora fics:
- No iach dan! Grihe ich iets mein kuss?
- Gewiss! - Antwort es blondes chehnes medche. - Do ruuft ihnes:
- Wowo! kómm mohl hea! Do is noch ene dummkopp wo fon dea gekusst gewe will! Ea hot meh wi hunnad mill gastiad.
(ieda enlichkaite sin nua cointsidensen).

quinta-feira, 5 de fevereiro de 2009

Aprendendo o Hunsrickisch - 33 - Fon de Natua

Ouça este texto gravado aqui: Hea das graveadne chteck do hia:


PÁSSAROS, ANIMAIS, ÁRVORES, PLANTAS E FLORES:

Continuando a relembrar tudo o que nos rodeia, vamos desta vez falar da natureza que nos cerca, das quais muitos nomes não existiam originariamente em Hunsrickisch porque são animais, flores, pássaros e plantas nativos daqui do Rio Grande do Sul, Brasil. O nome em alemão será escrito no singular e no plural.

FÊECHEL, TIIRE, BÉEM, PLANTSE UN BLUME:
In em waitagang fon unsa nôodenkung fon alles wo an uns rom de rom is, tuhm ma dieses mohl iwa di natua chpreche wo uns cerkiat, fon dena wo fill nóome net in dem originale Hunsricka eksistiad hon, wal es sen tiire, blume, fêechel un plantse natiif fon hia, fom Rio Grande do Sul, Brasil. De nome uf daitsch will geschrieb sen im énsiche mode un im pluról.

FÊECHEL - PÁSSAROS:
Quero-Quero - Kíwits, kíwitse
Pintassilgo - Pendassilva, pendassilve
Andorinha - Chwalbche, chwalbchen
Gralha - Láiscrema, láiscreme
Sabiá - Amschel, amschle
João-de-barro - Dreckbaua, di dreckbaua
Urubu - Ôods foochel, ôods fêechel
Gavião - Róob foochel, róob fêechel
Carruíra - Tsaunschlubbat, tsaunschlubbatche
Bem-te-vi - Pendivii, di pendivii
Galo - Hóon, héen
Galinha - Hinkel, hinkle
Galinha Garnizé - Carnissêe hinkel, carnissêe hinkle
Codorna - Codonn, codonne
Pato - Pat, pate
Canário - Canórie, di canórie
Marreco - Marrec, marrecke
Papagaio - Pápagai, pápagaie
Periquito - Pirikit, pirikitte
Pica-pau - Holtsphekka, di holtsphekka
Pardal - Freeds foochel, freeds fêechel
Pomba - Taub, taube
Pomba rola - Túttel taibche, di túttel taibcha
Tico-tico - ticotikche, ticotikcha

TIIRE - ANIMAIS:
Abelha - Biin, biine
barata - barat, baratse
Aranha - Chpinn, chpinne
Borboleta - Fleddamaus, fleddamause
Cão - Hunt, hunte
Carrapato - Carrapat, carrapatte
Cobra - chlang, chlange
Cobra-cega - Blindchlang, blindchlange
Cavalo - Gaul, gail
Cigarra - Somma tiia, somma tiire
Coelho - Hóos, hées
Gambá - Chtink tiia, chtink tiire
Gato - Kats, katse
Jaguatirica - Jaguatirik, jaguatirike
Jararaca - Charak, charake
Lagartixa - Lagatisch, lagatische
Lagarto - Lagat, Lagatte
Lobo - Wolf, wolfe
Pulga - Flôo, flêe
Rã - Frosch, frosche
Sapo - Krott, krotte
Tamanduá - Ômetese bea, ômetse bêere
Tatu - Tátu, di tátu
Gato do Mato - Tiicha kats, tiicha katse
Tigre - Tiicha, tiichre

BÉEM - ÁRVORES:
Abacateiro - Abacatte bóom, abacatte béem
Araçazeiro - Loabêere bóom, loabêere béem
Cedro - Tsedasch bóom, tsedasch béem
Cipreste - Cipress, cipresse
Espinheira-santa - Draifáldichkhéd, draifaldichkhéde
Eucalipto - Calips bóom, calips béem
Figueira - Fichêere bóom, fichêere béem
Jabuticabeira - Jabuticóba bóom, jabuticóba béem
Nogueira - Nuss bóom, nuss béem
Bergamoteira - Begamotte bóom, begamotte béem
Laranjeira - Rantje bóom, rantje béem
Limoeiro - Tsitrone bóom, tsitrone béem
Macieira - Eplle bóom, Eplle béem
Pessegueiro - Pésche bóom, pésche béem
Cinamomo - Cinamons bóom, cinamons béem
Acácia - Acácie bóom, acácie béem
Louro - Lôre bóom, lôre béem

PLANTSE - PLANTAS:
Agrião - Brunne gróos, brunne grées
Arnica - Anic, di anic
Arroeira - Arroêere, di arroêere
Cacto - Caktus
Camomila - Camille thêe
Grama - Gramme

BLUME - FLORES:
Rosa - Roos, roose
Girassol - Sonneblum, sonneblume
Crista-de-galo - Hóone kampf, hóone kempf
Boca-de-leão - Mundfáil, mundfaílcha
Dália - Batate blum, batate blume
Amor Perfeito - Failche, failcha
Balsamina - Balsamin, balsamine

segunda-feira, 2 de fevereiro de 2009

Pronúncia de Palavras em Hunsrickisch

Ouça este texto gravado aqui: Hea de graveadne tekst do hia:


PRONÚNCIA DE PALAVRAS.

Na pesquisa que estamos realizando no blog, a maioria dos pedidos é referente à pronúncia das palavras em hunsrickisch. Sendo assim, preparei uma lista de palavras das mais usuais, do dia a dia, para treinarmos a sua pronúncia e assim, captarmos todas as suas nuances. Ficará assim: vou escrever uma palavra em alemão, a seguir uma frase contendo esta palavra, e depois traduzo a frase para o português.
Espero que este exercício faça com seu conteúdo a você que está interessado, aprender mais um pouco do nosso querido dialeto Hunsrickisch. Até sugiro que se tiver interesse em palavras ou frases traduzidas e sua pronúncia, mande um email para mim, que posto aqui como fica em hunsrickisch. E se gostarem do exercício, peçam mais! Será uma satisfação compartilharmos esta cultura e assim mantermos viva esta maravilhosa língua.

CHPRECHUNG FON WÉTTA.

In de fragung wo mea mache sen am blog, hon ma di measchte bittunge iwa di chprechung fon de wétta in hunsrickisch. Wenn es so es, hon ich en list fon wétta preparead fon de meascht benútsliche, fom tóoh tsu tóoh, fa mea saine ausschprôoch treinire, un so saine klenichkhéde beckheppe. Es wet so: ich chraiwe en wott in daitsch un demnô en frase wo das wott drinn is, un demnô iwafasse ich di frase tsu de portugiesisch.
Ich hoffe das de ekserciss, fa dich wo driwa interessiad bist, mit sainem inhalt will dich mache bissie meh lénne iwa unsere liebe hunsricka dialekt. Tuhn bis sugerire das wenn du interesse host iwa wétta oda frasen iwasetst un sain chprechung, chik mea ene email, dan tuhe ich es hia ufsetse wi es in hunsrickisch blaibt. Un, wenn di eksercisse dea gefalle, falang meh! Is wet en tsufridenhéd sin dieses kultur fatéele un so waita lebendig fest halle de iwa chehne chprooch.

EXEMPLOS / BAISCHPILLE:

Potmonêe - Carteira.
De hot en potmonêe foll gelt, fon alla sotte chaine!
Ele tem uma carteira cheia de dinheiro, de todos os tipos de cédulas!

Kich - Cozinha.
Sain kich wód ima sauwa un unnschmutslich.
Sua cozinha sempre estava limpa e asseada.

Grosfatta - avô.
Das klenes kind is ima mit em grosfatta chpatsire gang.
A pequena criança sempre ia passear com o avô.

Sonnebód - banho de sol.
Di med mache genn ene sonnebód am mea fa sich gans braun fabrene.
As garotas gostam de tomar banho de sol na praia para se bronzear.

Dreckbaua - João-de-barro.
Uf em poste foa main haus hot de dreckbaua en verhaftnis nist gebaut.
No poste em frente da minha casa o joão-de-barro construiu um ninho vistoso.

Tsukkaschoot - Ingá (árvore de bagas doces comestíveis do formato da vagem).
Di nochbere faphasse de ganse tóoh uf em tsukkaschote bóom tsukkaschote am esse un de bodem am faschmutse mit de bagasse.
Os vizinhos passam o dia inteiro no pé de ingá comendo ingás e sujando o chão com o bagaço.


Amschel - Sabiá.
Khéne fochel singt so chehn wi di amschel.
Nenhum pássaro canta tão bonito como o sabiá.

tsónpasta - Creme dental.
Eb ma chlofe gehn peschte mea di tsen mit de tsónpescht un tsónpasta.
Antes de irmos dormir escovamos os dentes com a escova de dentes e creme dental.

Brodfressa - (Comedor de pão) Vento Nordestão (diz-se do vento que vem da praia até o interior do Rio Grande do Sul, trazendo seca e matando toda a plantação).
Hitta's ioa is de brodfressa nommo mechtich do, un das chaint wett en grohs drocknung mit bringe.
Este ano o nordestão está novamente presente com intensidade, e parece que ele vai trazer uma grande seca com ele.

Milheblód / Milhebledta - Folha de milho / folhas de milho. Milhe lóob - Palha de milho.
De wées ausnams gut wasfa milheblód raus suche tswischen de milhebledta fa ene criole baue. Un de rest fon de milhebledta tut ea bai das milhe lóob chmaise.
Ele sabe perfeitamente qual folha de milho escolher dentre as folhas de milho para fazer um palheiro (cigarro de palha). E o resto das folhas de milho ele atira junto com a palha de milho.

Chamant - Apessoado. Simpatisch - Simpático.
De mann is chamant un sain fróo is en chamante fróo. Di tswói sin awa net so órich simpatisch.
O homem é apessoado e sua esposa é uma mulher apessoada. Só que os dois não são tão simpáticos.

Wecka ua - Despertador. / Fafluuche - desgraçar.
Móins frii wenn das wecka ua tokt, dan mechte ich am liebsten de witta di wand wérfe un alles fafluuche.
De manhã cedo, quando toca o despertador eu preferiria atirá-lo contra a parede e desgraçar tudo ao redor.

chnapsseffa - Beberrão. / Dickkopp - cabeçudo.
Ene dickkoppiche chnapsseffa is de chlimste mann wo es gewe kann: eascht, wall ea ene dickkopp is, tut niemand ea ánischta mache, es helleft net mit dem chpreche. Tswettes, wall ea ene chnapsseffa is, mennt ea ima weat in de rechte un so hillt ea ken hillfung aus.
Um beberrão cabeçudo é o homem mais difícil que pode existir: primeiro, porque ele é um cabeçudo, ninguém pode mudá-lo, não adianta falar com ele. Segundo, porque ele é um beberrão, ele acha que sempre está com a razão e assim ele não aceita nenhuma ajuda.

Fielung - sensibilidade. / Tsódichkhéd - carinho.
En medche hot mich óngerruuf un sóod wollt maine tsódichkhéde chpere. In saine fielung hot si gemennt ich weat net so tsódlich alls es aussied, awa ich hon getsaicht das main fielung mechtig chtarrek is.
Uma garota me chamou e disse que queria sentir meus carinhos. Na sua sensibilidade ela achava que eu não era tão carinhoso como parece, mas eu mostrei que minha sensibilidade é muito forte.

Kooleschwats - Preto como carvão.
Di nacht wóod kooleschwats, ma hot ken centimeda foa de aue gesihn un de chtorrem wóod dicht. Es hot gerrehnt, fill gerrehnt, awa demnô de rehn fagang is, alles is chtill geblib.
A noite estava preta como carvão, não se enxergava um centímetro na frente dos olhos e o temporal estava perto. Choveu, choveu muito, mas depois que a chuva passou tudo ficou tranquilo.